AB Komisyonunun Enerjiden Sorumlu Üyesi Dan Jorgensen, Brüksel’de rafineri sektörü temsilcileriyle gerçekleştirdiği kritik zirvenin ardından yaptığı açıklamada, motorin piyasasında yaşanan arz sıkışıklığının en az 2027’nin ilerleyen dönemlerine kadar çözülmesinin beklenmediğini ve fiyatların bu süreçte yüksek seyretmeyi sürdüreceğini ifade etti.
Rusya-Ukrayna savaşının ilk aylarını anımsatan bir fiyat şokunun yeniden yaşandığına dikkat çeken Jorgensen, tırmanan petrol maliyetlerinin hem Avrupalı tüketicilerin hem de işletmelerin fatura yükünü taşınamaz boyutlara ulaştırdığını vurguladı.
Rafinaj Kapasitesinde Tehlike Çanları
Kıtanın akaryakıt bağımsızlığının ciddi risk altında olduğunu belirten Jorgensen, son yirmi yılda AB sınırları içerisindeki rafinerilerin yaklaşık yüzde 25'inin faaliyetlerini durdurduğunu kaydetti. Bu tablonun toplam işleme kapasitesinde yüzde 10'luk bir erimeye yol açtığını aktaran AB yetkilisi, sektörden sermaye kaçışının hızlanmasının stratejik bir tehdit oluşturduğunu dile getirdi.
Sektöre yönelik yatırımların canlandırılması gerektiğini savunan Jorgensen, yaşanan mevcut darboğazın bir uyarı niteliği taşıdığını belirterek, "Kendi savunmamız, rekabet gücümüz ve vatandaşlarımızın refahı için esnek ve yeterli bir yerel üretim kapasitesini korumak zorundayız. Dışa bağımlılığın ne kadar tehlikeli olduğunu acı tecrübelerle gördük," değerlendirmesinde bulundu.
"Vatandaş Alamıyorsa Piyasada Yakıt Olmasının Anlamı Yok"
Önümüzdeki kış aylarının hanehalkı ve genel ekonomik görünüm açısından oldukça çetin geçeceğinin altını çizen Jorgensen, krizin sadece bir tedarik sorunu değil, doğrudan bir satın alma gücü krizi olduğunu söyledi.
Fiziki olarak yakıt arzında ani bir kesinti beklemediklerini ancak astronomik fiyatların erişilebilirliği imkansız hale getirdiğini ifade eden Jorgensen, "Eğer bir vatandaş evini ısıtamıyor ya da deposunu dolduramıyorsa, o yakıtın piyasada fiziken bulunuyor olması hiçbir anlam ifade etmiyor," sözleriyle durumun ciddiyetini özetledi.
Yeşil Dönüşüm ile Kısa Vadeli Arz Dengesi
AB’nin 2050 yılına kadar karbon nötr olma hedefine bağlılığını koruduğunu hatırlatan Jorgensen, buna karşın reel sektörün ve toplumun halen konvansiyonel yakıtlara bağımlı olduğu gerçeğinin göz ardı edilemeyeceğini ifade etti. Ulaşım, lojistik ve savunma sanayisi açısından motorin ve jet yakıtının alternatifsiz olduğunu vurgulayan yetkili, yeşil dönüşüm ile mevcut tesislerin sürdürülebilirliği arasında hassas bir denge kurulması gerektiğini belirtti.
Bu kapsamda rafinerilerin biyoyakıt ve sentetik yakıt (e-yakıt) üretimine hız vermesi gerektiğini söyleyen Komisyon Üyesi, alternatif sıvı yakıtların kapasite kaybını kısmen telafi ettiğini ve ithalat risklerini azalttığını aktardı. Brüksel yönetimi, kısa vadede piyasa üzerindeki baskıyı hafifletecek esneklikler üzerinde çalışırken, gelecek yılın başında rafineri temsilcileriyle yeniden toplanarak sektörel yol haritasını netleştirmeyi planlıyor.
