Küresel enerji piyasaları, Orta Doğu'da tırmanan askeri gerilim ve jeopolitik kırılmalar nedeniyle son yılların en büyük tedarik krizlerinden biriyle karşı karşıya kaldı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından yayımlanan "2026 Üçüncü Çeyrek Gaz Piyasası Raporu", şubat ayından bu yana bölgede süregelen çatışmaların dünya genelinde enerji dengelerini altüst ettiğini ortaya koydu. Sıkılaşan arz koşulları ve fırlayan fiyatlar sebebiyle, bu yıl küresel doğal gaz talebinde %0,5'lik bir daralma bekleniyor.
Hürmüz Boğazı'ndaki Kesinti Fiyatları Zirveye Taşıdı
Rapora göre, 2025 yılının son aylarında gevşeme eğilimine giren küresel doğal gaz piyasası, şubat sonunda Hürmüz Boğazı'nın fiilen ulaşıma kapanmasıyla yeniden alarm vermeye başladı. Dünya genelindeki sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte birinin rotası olan bu kritik boğazdaki tıkanıklık, mart ayında spot gaz fiyatlarını 2022-2023 enerji krizinden bu yana görülen en yüksek aylık ortalamalara fırlattı.
Yılın ikinci çeyreğinde Avrupa'nın gösterge fiyat mekanizması TTF, geçen yılın aynı dönemine kıyasla %32 artarak milyon İngiliz ısı birimi (MBtu) başına ortalama 16 dolara ulaştı. Benzer şekilde Asya spot LNG fiyatları da %45'lik rekor bir sıçramayla 17,5 dolar/MBtu seviyesine tırmandı. Haziran ortasında ABD ile İran arasında sağlanan geçici mutabakat fiyat baskısını biraz hafifletse de, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat hacmi hâlâ kriz öncesi dönemlerin oldukça gerisinde seyrediyor.
Katar ve BAE'deki Kayıp Kuzey Amerika'dan Karşılanıyor
Orta Doğu eksenli yaşanan arz kayıpları, dünya genelindeki diğer üretim merkezlerinin kapasite artırımıyla kısmen dengelenmeye çalışılıyor. Mart-haziran döneminde Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) toplam LNG yüklemelerinde yıllık bazda 35 milyar metreküplük sert bir düşüş kaydedildi. Ortaya çıkan bu devasa açığın yaklaşık dörtte üçü, Kuzey Amerika ve Afrika'da yeni devreye alınan projeler ile mevcut tesislerdeki üretim artışları sayesinde telafi edilebildi. Ancak yüksek spot fiyatlar ve tedarik güvensizliği, dünya genelinde tüketim eğilimlerini baltalamaya devam ediyor. Bu yıl yaşanması öngörülen 20 milyar metreküplük talep düşüşü, 2020 ve 2022 yıllarının ardından bu on yıl içindeki üçüncü yıllık daralma olarak kayıtlara geçecek.
Yüksek Fiyatlar Elektrik Sektörünü Kömüre İtti
Doğal gaz maliyetlerinin katlanması, küresel ölçekte elektrik üretim stratejilerini de değiştirdi. Başta Çin, Japonya ve Hindistan olmak üzere pek çok Asya ve Avrupa ülkesinde, yüksek maliyetli gaz yerine elektrik üretiminde kömür kullanımı yeniden hız kazandı. Hükümetlerin devreye soktuğu yakıt değişim politikaları ve idari tedbirler, piyasanın daha büyük bir çöküş yaşamasını engellemede kritik bir rol oynuyor.
Öte yandan IEA raporu, krizin sadece kısa vadeli değil, orta vadeli etkilerinin de ağır olacağına işaret ediyor. Dünyanın en büyük LNG sıvılaştırma merkezi olan Katar'daki Ras Laffan tesislerinde meydana gelen fiziksel hasarlar nedeniyle, 2026-2030 yılları arasındaki kümülatif LNG arz kaybının 140 milyar metreküpe ulaşabileceği tahmin ediliyor. Bu durum, önümüzdeki 4 yıl boyunca enerji piyasalarında yüksek fiyat dalgalanmalarının devam edebileceğini gösteriyor.
