Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), 2026 yılının ilk yarısına ilişkin finansal göstergeleri kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan veriler, yılın ilk altı ayında toplam mevduat hacminin 30,10 trilyon TL seviyesine ulaştığını gösterdi. Bu tutarın 11,41 trilyon TL’lik kısmını ise Döviz Tevdiat Hesapları (DTH) oluşturdu. Böylece sistem genelinde döviz mevduatının toplam payı %37,92 olarak kaydedildi.
Yılın ilk 7 aylık döneminde dolar kuru %10,6 oranında artarak 47,50 TL seviyesine yükseldi. Ancak bu artış, aynı dönemde gerçekleşen %19,86’lık kümülatif enflasyon rakamının gerisinde kaldı. Dolayısıyla Amerikan Doları, yılın ilk 7 ayında yatırımcısına reel bazda %7,73 oranında kaybettirdi. Buna karşın TL mevduat ve para piyasası fonlarının ortalama getirisi %22 seviyelerini bularak dövizdeki prim oranını ikiye katladı. Ekonomi yönetiminin kararlılıkla uyguladığı sıkı para politikası döviz birikim eğilimini sınırlandırsa da bazı illerde DTH oranı yüksek kalmayı sürdürdü.
Dev Ekonomiler Tutar Büyüklüğünde Lider
Mevduat verileri şehir bazında incelendiğinde, Türkiye'nin ekonomik lokomotifi konumundaki büyükşehirlerin tutar bazında döviz varlıklarının çoğunluğunu elinde tuttuğu görülüyor. İstanbul ve Ankara, toplam 11,41 trilyon TL’lik döviz varlığının %50,9'una ev sahipliği yapıyor. Ancak bu metropollerdeki DTH oranları sırasıyla %34 ve %30,5 seviyelerinde kalarak ülke ortalamasının altında ve daha dengeli bir seyir izliyor.
Sınai üretim, ihracat potansiyeli ve turizm gelirleriyle öne çıkan İzmir, Antalya, Bursa ve Kocaeli gibi merkezler döviz mevduatı hacminde üst sıraları paylaşıyor. Liman imkanları, lojistik gücü ve tarımsal dış ticaret hacmiyle Adana ile Mersin de yüksek döviz birikimine sahip iller arasında yer alıyor.
| Sıra | Şehir | Döviz Mevduat Tutarı |
|---|---|---|
| 1 | İstanbul | 4,54 trilyon TL |
| 2 | Ankara | 1,27 trilyon TL |
| 3 | İzmir | 518,58 milyar TL |
| 4 | Antalya | 378,13 milyar TL |
| 5 | Bursa | 284,98 milyar TL |
| 6 | Kocaeli | 237,80 milyar TL |
| 7 | Konya | 160,29 milyar TL |
| 8 | Muğla | 133,83 milyar TL |
| 9 | Adana | 132,43 milyar TL |
| 10 | Mersin | 122,21 milyar TL |
Oransal Zirvede İç Anadolu ve Gurbetçi Etkisi
Toplam mevduat içerisindeki döviz payı dikkate alındığında ise tablo tamamen değişiyor. Aksaray %57,31’lik oranla Türkiye’de döviz yoğunluğunun en yüksek olduğu şehir konumunda. Aksaray’ı sırasıyla Yozgat (%54,48), Siirt (%54,34) ve Karaman (%53,92) takip ediyor.
Aksaray, Yozgat, Karaman ve Nevşehir gibi İç Anadolu kentlerindeki bu yüksek oranların temelinde gurbetçi faktörü yatıyor. Özellikle Almanya, Hollanda ve Avusturya gibi Batı Avrupa ülkelerinde çalışan vatandaşların memleketlerindeki banka hesaplarına aktardığı döviz transferleri, ilgili illerdeki toplam mevduat yapısını döviz lehine şekillendiriyor.
| Sıra | Şehir | DTH Payı (%) |
|---|---|---|
| 1 | Aksaray | %57,31 |
| 2 | Yozgat | %54,48 |
| 3 | Siirt | %54,34 |
| 4 | Karaman | %53,92 |
| 5 | Gümüşhane | %53,41 |
| 6 | Elazığ | %53,19 |
| 7 | Bingöl | %52,94 |
| 8 | Karabük | %52,01 |
| 9 | Kütahya | %50,17 |
| 10 | Nevşehir | %49,98 |
Doğu İllerinde Yastık Altı Geleneği DTH Oranlarını Düşürüyor
Listenin son sıralarında ise döviz mevduat miktarı ve oransal payı oldukça düşük kalan iller sıralanıyor. Ardahan 2,33 milyar TL, Hakkâri ise 2,38 milyar TL’lik tutarla bankacılık sisteminde en az döviz mevduatına sahip şehirler arasında başı çekiyor.
Ardahan, Şanlıurfa, Bitlis, Hakkâri, Kars, Ağrı ve Diyarbakır gibi Doğu ve Güneydoğu Anadolu illerinde döviz tevdiat hesaplarının düşük kalmasının ana nedeni olarak geleneksel tasarruf tercihleri gösteriliyor. Bölge halkının finansal birikimlerini banka hesapları yerine büyük ölçüde fiziki altın ve yastık altı araçlarda değerlendirme eğilimi, resmi DTH verilerinin düşük seyretmesinde belirleyici rol oynuyor.
