Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), uluslararası gıda emtia fiyatlarının haziran ayı karnesini açıkladı. Paylaşılan verilere göre, küresel gıda fiyatları haziran ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 0,3 oranında sınırlı bir düşüş kaydederek 130,3 puan seviyesine geriledi. Bu azalışta özellikle şeker, tahıl ve süt ürünlerindeki fiyat düşüşleri etkili olurken, bitkisel yağ ve et grubundaki yükselişler genel endeksin daha fazla düşmesini engelledi. Küresel fiyatlar aylık bazda gerileme gösterse de geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 2,2 daha yüksek bir seyir izliyor.
Karadeniz Hasadı Buğdayı Frenledi, Brezilya Şekeri Düşürdü
Küresel piyasaların en kritik kalemlerinden biri olan Tahıl Fiyat Endeksi, haziranda aylık bazda yüzde 3,5 azaldı. Özellikle dünya buğday fiyatlarında yaşanan yüzde 4,4'lük düşüş dikkat çekti. Uzmanlar, bu düşüşün arkasında Karadeniz bölgesindeki hasat çalışmalarının hız kazanması, arz görünümünün güçlenmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticari akışın rahatlayacağına yönelik beklentilerin yattığını belirtiyor.
Şeker piyasasında ise Brezilya rüzgarı esti. Şeker Fiyat Endeksi, haziranda bir önceki aya göre yüzde 5,7, yıllık bazda ise yüzde 13,3 düşerek 89,7 puana indi. Brezilya'da iç piyasada etanole olan talebin azalması ve fiyatların düşmesi, üreticileri şeker kamışını şeker üretimine yönlendirmeye teşvik etti. Bu arz artışı, küresel fiyatları doğrudan aşağı çekti.
Et Fiyatlarında Tarihi Zirve, Bitkisel Yağda Palmiye Etkisi
Endeksin yukarı yönlü hareket eden kalemlerinde ise rekorlar ve sert yükselişler öne çıktı. Et Fiyat Endeksi, haziranda aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda ise yüzde 4 artış göstererek 131 puanla tarihi bir rekor kırdı. Bu rekor yükselişte, uluslararası kümes hayvanları eti fiyatlarındaki güçlü talep ve arz sıkıntıları belirleyici rol oynadı.
Bitkisel Yağ Endeksi de yükseliş trendini sürdürerek aylık bazda yüzde 3,8 artışla 192 puana ulaştı. Soya yağı fiyatlarındaki gevşemeye rağmen, palmiye yağında yaşanan keskin fiyat artışları bu grubun yıllık bazda yüzde 23,3 gibi yüksek bir oranda artmasına neden oldu. Öte yandan Süt Fiyat Endeksi, tüm alt ürün gruplarındaki gevşemeyle birlikte aylık yüzde 1,5, yıllık bazda ise yüzde 24,5 gibi radikal bir düşüşle 117,4 puana geriledi.
Üretim Tahminleri Güncellendi: El Nino ve İklim Krizi Sahnede
FAO, küresel tarımsal üretim ve arz-talep dengesine yönelik gelecek dönem öngörülerini de revize etti. Dünyada tahıl üretiminin tarihsel olarak en yüksek ikinci seviyeye ulaşması beklense de toplam üretimin 2 milyar 983 milyon ton ile geçen yılki rekorun yüzde 1,9 altında kalacağı tahmin ediliyor. Arjantin, Brezilya ve Çin gibi devlerde üretim beklentileri güçlü kalırken, Avustralya gibi bölgelerde El Nino hava olayının olumsuz etkileri hissediliyor. El Nino nedeniyle Avustralya'daki buğday üretiminin son 5 yılın ortalamasının altına düşeceği, küresel buğday üretiminin ise yüzde 4,3 azalarak 806,5 milyon tona gerileyeceği öngörülüyor. Ayrıca dünya pirinç üretiminde de yüzde 1,8'lik bir daralma bekleniyor.
41 Ülke Gıda İçin Dış Yardıma Muhtaç
Raporun en çarpıcı ve düşündürücü kısmı ise küresel gıda adaletsizliğini bir kez daha gözler önüne serdi. Dünya genelinde 31'i Afrika'da olmak üzere toplam 41 ülke ve bölge, temel gıda ihtiyaçlarını karşılayabilmek için uluslararası dış yardımlara ihtiyaç duyuyor.
Bölgelerdeki çatışmalar, siyasi güvensizlikler ve iklim krizine bağlı aşırı hava olayları akut gıda güvensizliğini tetikleyen en büyük unsurlar olarak öne çıkıyor. Düşük gelirli ve gıda açığı bulunan 39 ülkenin toplam tahıl üretiminin 2026/2027 sezonunda yüzde 1,4 artarak 129 milyon tona çıkması beklense de bu ülkelerin ithalat ihtiyacının yüzde 2 artışla 48 milyon tona yükselecek olması, küresel gıda krizinin önümüzdeki süreçte de gündemdeki yerini koruyacağına işaret ediyor.
