Milyonlarca emeklinin merakla beklediği ocak ayı zam dönemine ilişkin hazırlıklar hız kazanırken, ekonomi yönetiminin masasında alışılmışın dışında, kapsamlı bir sosyal destek paketi bulunuyor. Yılın ikinci yarısına ait enflasyon verilerinin ardından maaşlara yansıtılacak rutin artışın ötesine geçilmesi ve gelir dağılımındaki adaletsizliği giderecek yeni kriterlerin devreye sokulması hedefleniyor. Gündemdeki senaryolar hayata geçerse, enflasyon farkına eklenecek refah payı ve sosyal desteklerle toplam artış oranı yüzde 25 ila 30 bandına kadar çıkabilecek.
Enflasyon Farkına Ek Olarak Refah Payı Masada
Yılın ikinci 6 aylık döneminde gerçekleşmesi beklenen yaklaşık yüzde 10'luk enflasyon farkı, emeklilerin alacağı taban zammı oluşturuyor. Bu oran doğrultusunda en düşük emekli aylığının 26 bin lira seviyelerine yaklaşması hesaplanırken, hükümetin alım gücünü korumak adına refah payı formülünü devreye sokması planlanıyor. Kademeli olarak maaşlara yansıtılması tartışılan 10 ila 15 puanlık ek artış, toplam zam oranını doğrudan yüzde 20-25 aralığına taşıyacak.
Yaş Sınırı ve Hane Bütçesi Artış Oranını Belirleyecek
Yeni modelde zammın kapsamı belirlenirken tek tip artış yerine hanelerin sosyoekonomik durumunu merkeze alan bir yaklaşım öne çıkıyor. Taslak çalışmalarda 60 ya da 65 yaşın üzerindeki emeklilere daha yüksek oranda refah payı verilmesi güçlü bir ihtimal olarak değerlendiriliyor. Ancak artış oranında yaş tek belirleyici unsur olmayacak.
Haneye giren toplam gelir, ailede çalışan veya iş arayan bireylerin varlığı, bakıma muhtaç ya da engelli aile üyelerinin bulunması ve ödenen kira bedeli gibi parametreler puanlamaya dahil edilerek ihtiyaç sahibi emekliye daha yüksek destek sunulması hedefleniyor.
Hazine Desteği Yerine Kök Maaşa Seyyanen İyileştirme
Her zam döneminde tartışma konusu olan en düşük emekli aylığı uygulamasında da yapısal bir dönüşüm planlanıyor. Maaşların Hazine tarafından taban fiyata tamamlanması yerine, kök aylıkların doğrudan yukarı çekilmesi gündemde. Kök maaşlara yapılacak seyyanen artış sayesinde, gelecekteki zam dönemlerinde emeklilerin enflasyon artışından tam anlamıyla faydalanması ve taban maaş makasının kalıcı olarak kapanması amaçlanıyor.
Gelir Tamamlayıcı Aile Desteği ile Zam Yüzde 30'u Bulabilir
Maaş düzenlemesinin en kritik ayaklarından birini "Vatandaşlık Maaşı" olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) oluşturuyor. Emekli hanelerinin gelirini belirli bir taban seviyeye ulaştırmayı hedefleyen bu sistem entegre edildiğinde, en düşük gelir grubundaki emeklilerin hissedeceği toplam iyileştirmenin yüzde 30 seviyesini bulabileceği hesaplanıyor.
Bölgesel Kira ve Isınma Giderleri Dikkate Alınacak
GETAD çerçevesinde sunulacak ek katkıların Türkiye genelinde yeknesak uygulanması yerine bölgesel yaşam maliyetlerine göre farklılaştırılması üzerinde duruluyor. Büyükşehirlerdeki fahiş kira yükü ile iklim şartları nedeniyle kış aylarında artan ısınma giderleri doğrudan analiz edilecek. Böylece coğrafi ve ekonomik şartların getirdiği zorluklar sübvanse edilerek, sosyal devlet ilkesi doğrultusunda en kırılgan durumdaki emeklilerin korunması sağlanacak.
