Türkiye’nin sosyal güvenlik sistemi 2026 yılında köklü bir değişime hazırlanıyor. Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) adıyla devreye girecek yeni uygulama, hem kamu hem özel sektör çalışanlarının geleceğini yeniden şekillendirecek. "İkinci maaş" dönemi olarak da anılan bu sistem, yalnızca bireysel tasarrufu değil, uzun vadeli gelir güvenliğini de hedefliyor. İşte milyonları ilgilendiren TES hakkında tüm detaylar…
TES nedir, zorunlu mu, BES ve OKS sisteminden farkı ne?
Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES), Türkiye’de hali hazırda uygulanan Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve Otomatik Katılım Sistemi (OKS)'nden farklı olarak zorunlu katılım esasına dayanıyor. TES’in temel hedefi, çalışanların emeklilikte yaşayacağı gelir kaybını azaltmak, uzun vadede ise kişilere çift maaş imkânı sunmak. Sistem, gönüllülüğe dayalı BES’ten ayrılarak mevzuatla zorunlu hale getirilecek.
OKS sistemi ise TES’in devreye girmesiyle tarihe karışıyor. Hali hazırda OKS kapsamında bulunan çalışanlar TES’e otomatik olarak aktarılacak. BES ise ayrı bir gönüllü sistem olarak varlığını sürdürecek.
TES kimleri kapsıyor, kimler hariç tutulacak?
TES’in kapsama alanı oldukça geniş. Sosyal Güvenlik Uzmanı Yavuz Kurt’un açıklamalarına göre, sisteme;
Kamu ve özel sektör çalışanları,
Banka, oda ve borsa personelleri,
Emekli aylığı alıp çalışmaya devam eden kişiler (sosyal güvenlik destek primine tabi olanlar)
yaş ve kıdem sınırı olmaksızın otomatik olarak dahil edilecek.
Bağ-Kur sigortalıları, yani kendi adına çalışanlar ve aktif olarak çalışmayan kişiler ise ilk aşamada sistemin dışında tutulacak. Bu durum, sistemin işverene ve bordrolu çalışana dayalı yapısından kaynaklanıyor.
Maaşlardan ne kadar kesilecek, işveren katkısı ne olacak?
TES'in en dikkat çeken yeniliği, işveren katkı payının da sisteme dahil edilmesi. Bu sayede yalnızca çalışan değil, işveren ve devlet de gelecekteki emekli maaşına ortak olacak. Kesinti oranları ise şu şekilde planlanıyor:
Çalışan katkısı: Brüt maaş üzerinden %3,
İşveren katkısı: İlk etapta %1 ile %2 arasında değişecek,
Devlet katkısı: BES’te olduğu gibi %30 seviyesinde devam edecek.
Bu yapısıyla TES, Türkiye’de ilk defa üçlü bir finansman modeli oluşturuyor: çalışan, işveren ve devlet ortak katkı sağlıyor.
TES’ten ikinci maaş almak için hangi şartlar gerekiyor?
TES’in en çok merak edilen yönü, ikinci emeklilik maaşı imkânı. Ancak bu maaşa hak kazanmak için belirli koşulların yerine getirilmesi gerekiyor:
Sistemde en az 10 yıl boyunca kalmak,
Kadınlar için 58, erkekler için 60 yaşını doldurmak,
Sistemden ancak emeklilik, ölüm veya maluliyet gibi nedenlerle çıkılabiliyor.
Bunun dışında sistemden çıkış mümkün değil. Ancak bazı özel durumlar için istisna tanınıyor. Örneğin, evlilik, ilk konut alımı veya ağır hastalık gibi yaşam olaylarında, birikimin belirli bir kısmı çekilebilecek.
TES’te BES ve OKS birikimleri ne olacak, kayıp yaşanacak mı?
Mevcut BES hesapları ve devlet katkıları TES ile birleşmeyecek, yani bireylerin BES birikimleri sistem dışında ve koruma altında kalacak. Bu da mevcut katılımcıların herhangi bir hak kaybı yaşamayacağını gösteriyor. Aynı zamanda, isteyen kişiler BES’e gönüllü olarak devam edebilecek.
OKS sistemine otomatik katılmış olan çalışanlar ise doğrudan TES’e aktarılacak. Burada da birikimlerin ve devlet katkılarının korunacağı bildirildi.
TES ile ikinci emekli maaşı nasıl hesaplanacak, kim ne kadar alacak?
İkinci maaşın miktarı, sistemde kalınan süre, katkı oranları ve fonların getirisinin bileşkesiyle belirlenecek. Uzun süre sistemde kalan, düzenli katkı yapan çalışanların emekli olduklarında önemli bir ek gelir elde etmesi bekleniyor.
Bu maaşın kesin tutarı kişiden kişiye değişmekle birlikte, uzmanlara göre asgari ücretin %30-40’ına denk gelen bir ikinci emeklilik maaşı mümkün olabilir. Bu da özellikle emeklilikte düşen geliri dengelemede büyük rol oynayacak.
Emekli çalışanlar TES’e dahil olacak mı, nasıl etkilenir?
Evet, emekli aylığı alırken çalışmaya devam eden kişiler, yani SGDP (Sosyal Güvenlik Destek Primi) ödeyenler de TES kapsamında olacak. Bu grup da brüt maaş üzerinden %3 oranında kesintiye tabi tutulacak ve işveren de katkı sunacak. Böylece bu çalışanlar da ikinci maaş hakkından faydalanabilecek.
TES’ten nasıl çıkılır, paraya erişim nasıl sağlanır?
TES sisteminde gönüllü çıkış imkânı bulunmuyor. Yani "vazgeçtim, sistemden çıkıyorum" denilemiyor. Ancak bazı özel durumlarda, birikimlerin bir kısmına erişim mümkün olacak:
İlk evlilik,
İlk konut alımı,
Ağır hastalık,
Maluliyet,
Ölüm.
Bu gibi hallerde, %50’ye kadar olan birikim çekilebilecek. Bu esneklik, sistemin katı yapısını biraz yumuşatıyor.
