Küresel enerji piyasalarında yaşanan çalkantılar ve elverişsiz hava koşulları, dünya genelinde temiz enerjiye geçiş çabalarını kısa vadede sekteye uğrattı. Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) yayımladığı son rapora göre, elektrik üretiminden kaynaklanan küresel karbondioksit emisyonlarının bu yıl yüzde 1’in üzerinde artarak tarihi bir rekor kırması bekleniyor.
Jeopolitik gerilimlerin doğal gaz arzında yarattığı kırılmalar, birçok ülkeyi yeniden kömür ve petrol gibi yüksek emisyonlu fosil yakıtlara yöneltirken, ortaya çıkan bu tablo iklim hedefleri açısından kritik bir dönüm noktasına işaret ediyor.
Fosil yakıtlara zorunlu dönüş emisyonları tetikledi
Yılın ilk yarısında Orta Doğu’da tırmanan kriz, doğal gaz fiyatlarında ani sıçramalara ve tedarik zincirinde kesintilere neden oldu. Bu durum, özellikle maliyet baskısı altındaki ülkelerde doğal gazdan kömüre hızlı bir kayışı beraberinde getirdi. Mevsimsel hava koşullarının da etkisiyle termik ve petrol yakıtlı santrallerin üretimi artarken, küresel emisyonlardaki büyüme ivme kazandı.
Geçtiğimiz yıl Çin ve Hindistan’ın düşük emisyonlu kaynaklara yatırımı sayesinde duraklama seviyesine gerileyen emisyonlar, bu yıl gelişmekte olan ekonomilerin yüksek enerji talebi nedeniyle yeniden yükselişe geçti.
Doğu'da artış Doğu'yu aşıyor, Batı ise frene basıyor
Bölgesel bazda incelendiğinde emisyon yükünün büyük kısmını gelişmekte olan pazarlar sırtlıyor. Çin, yetersiz rüzgar enerjisi üretimi ve fırlayan elektrik talebi nedeniyle emisyonlarında yüzde 2’lik bir artışla mutlak bazda liderliği çekiyor. Güneydoğu Asya’da ise önümüzdeki iki yıllık süreçte yıllık ortalama yüzde 6’lık agresif bir emisyon artışı öngörülüyor.
Buna karşılık, Batı cephesinde çevreci politikalar meyvesini vermeye devam ediyor:
Avrupa Birliği: Emisyon düşüşünde küresel liderliği üstlenen AB’nin, emisyonlarını 2026'da yüzde 5, 2027'de ise yüzde 16 azaltması bekleniyor. Böylece bölge, 2017 seviyelerinin yarı yarıya altına inmiş olacak.
ABD: Amerika genelinde elektrik kaynaklı emisyonların bu yıl yüzde 3 oranında gerileyeceği ve takip eden dönemde yatay bir seyir izleyeceği tahmin ediliyor.
Tezat tablo: Toplam emisyon rekor kırarken karbon yoğunluğu düşüyor
Rapordaki en dikkat çekici detaylardan biri ise toplam emisyon miktarı rekor kırarken, üretilen birim elektrik başına düşen karbondioksit miktarının (karbon yoğunluğu) gerilemesi oldu. Yenilenebilir enerji kapasitesinin küresel ölçekte genişlemeyi sürdürmesi sayesinde, elektrik üretiminin ortalama karbon yoğunluğunun yıllık yüzde 3 oranında azalması bekleniyor.
2025 yılında kilovatsaat başına 435 gram olan küresel karbon yoğunluğunun, 2027 itibarıyla 410 gram seviyesine ineceği öngörülüyor. Bu alanda da en güçlü dönüşümü, karbon yoğunluğunu yıllık ortalama yüzde 12 azaltarak 135 gram seviyelerine kadar çekecek olan Avrupa Birliği sergiliyor.
