Küresel enerji arzının şah damarı olan Hürmüz Boğazı, hafta sonu yaşanan sıcak çatışma ve diplomatik restleşmelerle sarsılıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın, donanmanın İran bayraklı bir kargo gemisine el koyduğunu resmen açıklamasının ardından pazartesi sabahı Asya piyasalarında tam anlamıyla bir "petrol şoku" yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı yüzde 4,74 artışla 95,66 dolara fırlarken, ABD tipi ham petrol (WTI) yüzde 5,6’lık bir sıçramayla 88,55 dolara ulaştı.
Stratejik Boğaz Tamamen Kilitlendi: "Gelen Her Gemiyi Vururuz"
Gerilimin tırmanmasındaki ana etken, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı ticari gemilere tamamen kapattığını duyurması oldu. Tahran yönetimi, boğaza yaklaşan her geminin hedef alınacağını belirterek bölgedeki deniz trafiğini durma noktasına getirdi. Dünya petrol ve LNG sevkiyatının beşte birinin geçtiği bu rotadaki belirsizlik, yatırımcıların güvenini sarsarken küresel ekonomide yeni bir krizin kapılarını araladı.
Diplomasi Masasında "Vance" Hamlesi ve Tahran’ın Reddi
Krizin çözümü için gözler Pakistan’a çevrilmiş durumda. Başkan Trump, müzakereler için aralarında Başkan Yardımcısı JD Vance’in de bulunduğu üst düzey bir heyetin pazartesi günü Pakistan’da olacağını açıkladı. Ancak barış masasına Tahran’dan ilk yanıt olumsuz geldi. İran devlet medyası, şu aşamada bir müzakere planı olmadığını bildirirken, analistler sahadaki gerilimin "sosyal medya üzerinden yürütülen bir psikolojik savaş" boyutu kazandığına dikkat çekiyor.
Enerji Kıtlığı Kapıda: Uzaktan Çalışma ve Uçuş İptalleri
Krizin etkileri sadece borsalarla sınırlı kalmıyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol’un Avrupa’nın uçak yakıtı stoklarına dair "altı haftalık ömür" uyarısı, havacılık sektöründe alarm zillerini çaldırdı. Özellikle enerji ihtiyacının yüzde 90'ını Hürmüz üzerinden karşılayan Asya ülkeleri, tasarruf amacıyla uzaktan çalışma modeline geçerken, üniversitelerin tatil edilmesi ve çalışma saatlerinin kısaltılması gibi radikal önlemler gündemde.
28 Şubat’tan Bugüne: 120 Dolar Senaryosu Masada
ABD ve İsrail’in şubat ayı sonundaki operasyonlarıyla başlayan süreç, Hürmüz’ün bir koz olarak kullanılmasıyla tırmanışını sürdürüyor. Savaş öncesinde 70 dolar bandında seyreden Brent petrol, mart başında 120 doları zorlayarak tarihi bir zirve görmüştü. Mevcut ablukanın devam etmesi durumunda, enerji fiyatlarındaki volatilitenin küresel bir resesyona davetiye çıkarmasından endişe ediliyor.
