Yenilenebilir Enerjide Büyük Atılım: Doğal Gazın Elektrik Üretimindeki Payı Hızla Eririrken Türkiye Listede İlk Sıralarda!
Küresel elektrik sisteminde köklü bir yapısal dönüşüm yaşanıyor. Uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember'in son yayımladığı rapora göre, rüzgar ve güneş enerjisi yatırımlarının hız kazanması, elektrik üretiminde doğal gazın rolünü ciddi ölçüde zayıflatıyor. Sanayileşme ve dijitalleşmenin etkisiyle küresel elektrik talebi son çeyrek asırda iki kattan fazla artarak 2025 yılı itibarıyla 31 bin 774 teravatsaate ulaşsa da, doğal gaz bu artan ihtiyacı karşılamakta yetersiz kalıyor. 2020 yılında dünya genelindeki elektrik üretiminin yüzde 23,9'unu sırtlayan doğal gaz, 2025'te yüzde 21,8'e gerileyerek kan kaybetti.
Türkiye Yapısal Dönüşümün Öncülerinden Oldu
Fosil yakıtlara ve ithal kaynaklara olan bağımlılığı azaltma stratejisi, Türkiye'nin enerji politikalarında meyvelerini vermeye başladı. Türkiye, son 10 yıllık süreçte doğal gazdan elde ettiği elektrik üretimini net 21 teravatsaat azaltarak bu alanda küresel ölçekte en keskin düşüşe imza atan dördüncü ülke konumuna yerleşti. Dünya genelinde doğal gaza mesafe koyan ülkelerin başında 80 teravatsaatlik gerilemeyle Japonya yer alırken, onu 29 teravatsaatle Vietnam ve 25 teravatsaatle Brezilya takip etti. İthal gaza bağımlı olan bu ekonomilerin temiz enerjiye yönelmesi, küresel piyasalardaki fiyat oynaklığına ve arz güvenliği risklerine karşı geliştirilen kalıcı bir savunma mekanizması olarak yorumlanıyor.
Güneş Enerjisi Fosil Yakıtları Geride Bıraktı
Doğal gazın yeni elektrik talebini karşılama oranı, tarihinin en zayıf dönemini yaşıyor. 2001-2005 yılları arasında küresel talep artışının yüzde 33'ünü göğüsleyen doğal gaz, 2021-2025 döneminde bu oranı yüzde 11'e kadar düşürdü. Gazın bıraktığı boşluğu ise adeta güneş enerjisi doldurdu. Aynı dönemde güneşten elde edilen elektrik üretimi 636 teravatsaat (yüzde 30) fırlayarak, doğal gazdaki büyüme ivmesini tam 17'ye katladı. Güneş, dünya genelindeki yeni elektrik talebinin yaklaşık yüzde 75'ini tek başına karşılayarak enerji piyasalarının yeni lideri olduğunu tescilledi.
61 Ekonomide Gaz Tüketimi Zirve Noktasını Geçti
Veriler, doğal gazdaki gerilemenin geçici bir konjonktür dalgalanması değil, kalıcı ve yapısal bir değişim olduğunu kanıtlıyor. Dünyada doğal gaz kullanarak elektrik üreten 124 ülkenin 61'inde gaz tüketimi artık tepe noktasını geride bırakmış durumda. Örneğin Japonya'da nükleer santrallerin yeniden sisteme dahil edilmesi ve güneş paneli kapasitesinin artırılması gaz talebini düşürürken; Birleşik Krallık, İspanya ve İtalya gibi Avrupa devlerinde de rüzgar ile güneş yatırımları gazın önünü kesti. Öte yandan gelişmiş ekonomilerin oluşturduğu G7 grubunda (ABD, Japonya, Almanya, Birleşik Krallık, İtalya, Kanada, Fransa) yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektrik 2 bin 544 teravatsaate ulaşarak, 2 bin 577 teravatsaat olan doğal gaz üretiminin ensesine dayandı.
Jeopolitik Riskler ve Maliyet Avantajı Süreci Hızlandırıyor
Temiz enerjiye geçiş, yalnızca çevre vizyonuyla değil, aynı zamanda ulusal güvenlik ve ekonomik zorunluluklarla da ivmeleniyor. Rusya'nın Ukrayna operasyonu sonrasında patlak veren enerji krizleri ve son dönemde ABD-İsrail-İran üçgeninde tırmanan jeopolitik gerilimler, ithal gaza dayalı sistemlerin kırılganlığını bir kez daha gözler önüne serdi. Sürekli düşen temiz enerji teknolojisi maliyetleri, ülkeleri arz güvenliğini sağlama adına rüzgar ve güneşe yönlendiriyor. Yaşanan bu küresel gelişmeler, doğal gazı elektrik şebekelerinin "vazgeçilmez ana yakıtı" olma pozisyonundan hızla uzaklaştırıyor.
