Türkiye’de emeklilik sistemi yeniden tartışmaların merkezine oturdu. Özellikle 1999 sonrası sigortalılar için gündeme gelen kademeli emeklilik formülü, milyonlarca çalışanın beklentisini artırdı. 8 Eylül 1999 ile 9 Eylül 1999 arasındaki bir günlük fark nedeniyle ortaya çıkan yaş uçurumu, kamuoyunda adalet tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Seçim sürecine yaklaşılırken, yeni bir emeklilik düzenlemesi gelip gelmeyeceği merak konusu oldu.
8 Eylül 1999 ve 9 Eylül 1999 Arasındaki 1 Günlük Fark Neden Bu Kadar Önemli?
Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesiyle 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanlar yaş şartı olmadan emeklilik hakkı kazandı. Ancak 9 Eylül 1999 tarihinde sigorta girişi yapılanlar için tablo tamamen değişti. Bu tarihten sonra sisteme dahil olan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşını beklemek zorunda kaldı.
Sadece 24 saatlik farkın emeklilik tarihini 15 ila 17 yıl ileriye atması, milyonlarca sigortalının tepkisine neden oldu. Bu kesim, yaş şartındaki sert geçişin yumuşatılmasını talep ediyor.
Kademeli Emeklilik Nedir, Yeni Emeklilik Formülü Nasıl İşleyecek?
Kademeli emeklilik modeli, yaş şartındaki ani sıçramayı daha dengeli bir geçiş sistemiyle azaltmayı hedefliyor. Buna göre 1999 sonrası sigortalı olanların emeklilik yaşının belirli kriterler çerçevesinde kademeli olarak düşürülmesi tartışılıyor.
Uzmanlara göre hazırlanacak formülün bazı temel prensiplere dayanması gerekiyor. EYT kapsamına dokunulmaması, erken emekliliği teşvik etmeyecek bir denge kurulması ve mali sürdürülebilirliğin korunması en önemli başlıklar arasında yer alıyor.
Yaklaşık 3 milyon 800 bin sigortalıyı ilgilendirdiği belirtilen düzenleme, hem bütçe dengesi hem de sosyal güvenlik sistemi açısından dikkatle hesaplanmak zorunda.
2008 Sonrası Emeklilik Sistemi Değişecek mi?
Emeklilik sistemindeki ikinci büyük kırılma 1 Mayıs 2008 tarihinde yaşandı. Bu tarihten sonra yaş şartı kademeli şekilde artırılarak 65 yaşa kadar çıkarıldı. Bu durum, yalnızca 1999 sonrası değil 2008 sonrası sigortalılar için de yeni bir tartışma alanı oluşturdu.
Olası bir kademeli yaş sistemi hazırlanırken, 2008 sonrası çalışanlar için yeni bir adaletsizlik doğmaması gerektiği vurgulanıyor. Sosyal güvenlik uzmanları, geçiş sürecinin açık ve çelişkisiz biçimde kaleme alınmasının kritik olduğuna dikkat çekiyor.
4 Milyon Kişi İçin Yaş Şartı Düşecek mi?
Kamuoyunda en çok sorulan soru, 58 ve 60 yaş sınırının esnetilip esnetilmeyeceği. Henüz resmi bir yasa teklifi bulunmasa da kulislerde farklı senaryolar konuşuluyor. Yaş indiriminin sigorta başlangıç yılına göre birkaç yıl kademeli şekilde düzenlenmesi üzerinde duruluyor.
Ancak erken yaşta toplu emekliliğin bütçe üzerindeki yükü de hesaplanmak zorunda. Bu nedenle maliyet analizinin şeffaf biçimde yapılması gerektiği ifade ediliyor.
Seçim Öncesi Emeklilik Düzenlemesi Gelir mi?
Uzmanlar, 9 Eylül 1999 sonrası sigortalıların taleplerinin giderek arttığını belirtiyor. Emeklilikte oluşan sert geçişin toplumsal algıyı etkilediği ve siyasi gündemde daha fazla yer bulabileceği konuşuluyor.
Seçim atmosferine girilirken, milyonlarca çalışanın beklentisi yeni bir geçiş formülünün Meclis gündemine gelip gelmeyeceği yönünde yoğunlaşıyor. Kademeli emeklilik yasasının çıkıp çıkmayacağı henüz netlik kazanmasa da, konu önümüzdeki dönemde daha sık tartışılacak başlıklar arasında yer alacak.
