Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Fatih Karahan, Ortadoğu’da devam eden çatışmaların Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Karahan, artan enerji maliyetlerinin enflasyon üzerindeki etkisine dikkat çekerek, dezenflasyon sürecine ilişkin kararlılık mesajı verdi.
Savaşın Ekonomiye Çok Yönlü Etkisi
Karahan, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmaların ekonomi üzerinde geniş kapsamlı etkiler oluşturduğunu belirtti. Gelişmelerin enflasyon, büyüme, enerji maliyetleri, dış ticaret, cari açık ve turizm gibi birçok alanda hissedildiğini ifade etti.
Artan enerji fiyatlarının enflasyon üzerinde maliyet kaynaklı baskı oluşturduğunu belirten Karahan, petrol fiyatlarındaki yükselişin doğrudan ve dolaylı etkilerinin bulunduğunu söyledi. Yapılan analizlere göre petrol fiyatlarında yüzde 10’luk kalıcı artışın tüketici enflasyonunu bir yıl içinde yaklaşık 1,1 puan artırdığı bilgisi paylaşıldı.
Eşel Mobil Sistemi ve Enflasyon Etkisi
Enerji fiyatlarındaki artışa karşı uygulanan eşel mobil sisteminin etkilerine de değinen Karahan, bu uygulamanın enflasyon üzerindeki baskıyı azalttığını belirtti. Hesaplamalara göre eşel mobil sisteminin, petrol fiyatlarının enflasyona etkisini üçte bir oranında düşürdüğü ifade edildi.
Karahan, savaşın orta vadede hem arz hem de talep yönlü etkiler oluşturacağını belirterek, maliyet ve tedarik kaynaklı baskıların başladığını, talep tarafındaki gelişmelerin ise izlenecek politikalara bağlı olacağını kaydetti.
Büyüme ve Cari Dengeye Etkiler
Karahan, artan enerji maliyetleri ve dış belirsizliklerin ekonomik aktivite üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabileceğini belirtti. Petrol fiyatlarında yüzde 10’luk artışın büyüme oranında bir yıllık dönemde 0,4 ila 0,7 puan düşüşe neden olabileceği ifade edildi.
Cari dengeye ilişkin değerlendirmelerde ise petrol fiyatlarında 10 dolarlık artışın yıllık enerji dengesinde 3 ila 4 milyar dolarlık bozulmaya yol açabileceği, doğal gaz fiyatlarıyla birlikte bu etkinin 5 milyar dolara kadar çıkabileceği belirtildi. Buna rağmen cari dengedeki olası bozulmanın yönetilebilir seviyede kalmasının beklendiği ifade edildi.
Altın ve Swap İşlemleriyle Likidite Yönetimi
Karahan, döviz likiditesinin desteklenmesi gereken dönemlerde altın kaynaklı işlemlerin kullanılmasının doğal bir tercih olduğunu söyledi. Yapılan işlemlerin önemli bir bölümünün vadeli altın-döviz takası niteliğinde olduğunu belirterek, vade sonunda altınların yeniden rezervlere döneceğini ifade etti.
Bankaların Merkez Bankası ile swap işlemlerine yeniden yöneldiğini belirten Karahan, bu durumun sistemde döviz likiditesi sorunu olmadığını ve kur rejiminin sağlıklı işlediğini gösterdiğini kaydetti.
Rezerv Politikası ve Para Politikası Mesajı
Karahan, rezerv yönetiminin temel amacının finansal istikrarı korumak olduğunu ifade etti. Altın rezervlerinin yıllar içinde artırıldığını ve Mart 2026 itibarıyla toplam rezervler içindeki payının yüzde 60’ı aştığını belirtti.
Merkez Bankası’nın rezerv ve likidite yönetiminde proaktif, esnek ve kontrollü bir yaklaşım izlediğini vurgulayan Karahan, uygulanan politikaların fiyat istikrarını desteklemeye yönelik olduğunu söyledi.
Dezenflasyon Sürecine Vurgu
Karahan, mevcut süreçte enflasyonla mücadeleyi etkileyen dışsal gelişmelere dikkat çekerek, dezenflasyon sürecinin devamı için gerekli sıkılığın sağlanacağını ifade etti. Para politikasında belirlenen çerçevenin sürdürüleceği belirtildi.
