Dünya ekonomisi, jeopolitik risklerin yeniden alevlenmesi ve küresel para politikalarındaki belirsizliklerin gölgesinde dalgalı bir süreçten geçiyor. Orta Doğu'da tırmanan askeri hareketliliğin küresel enflasyon endişelerini tetiklemesi ve ABD Merkez Bankası’nın (Fed) son toplantı tutanaklarında sinyalini verdiği "şahin" duruş, piyasalarda yön arayışını hızlandırdı. ABD ve İran hattındaki karşılıklı askeri hamleler, bölgede kalıcı barış umutlarını zedelerken yatırımcıların risk algısını en üst seviyede tutmaya devam ediyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile yapılan ateşkes sürecinin sona erdiğini vurgulayarak müzakere kapılarını kapatması, ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) İran'a ait yaklaşık 90 askeri hedefi vurduğunu açıklaması tansiyonu zirveye çıkardı. Her ne kadar Trump daha sonra İran’ın anlaşma zemini aradığını belirterek havayı yumuşatmaya çalışsa da, bölgedeki kalıcı huzursuzluk fiyatlamalar üzerinde baskı kurmayı sürdürüyor.
Hürmüz Boğazı’nda Sessizlik: Petrol 80 Dolar Sınırında
Jeopolitik krizin ekonomi cephesindeki en net yansıması enerji piyasalarında hissedildi. Enerji taşımacılığının kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiği adeta bıçak gibi kesildi. Günlük geçiş yapan tanker sayısının 14’ten 7’ye gerilemesi, arz güvenliğine yönelik endişeleri tırmandırarak Brent petrolün varil fiyatını 80 dolar sınırına kadar taşıdı. Analistler, bölgedeki bazı gemilerin güvenlik gerekçesiyle sinyalizasyon sistemlerini kapatarak ilerlediğini, bu durumun veri akışında sapmalara yol açabileceğini belirtiyor. Petrol fiyatlarındaki bu ani yükseliş, küresel ölçekte yeni bir enflasyon dalgası korkusunu da beraberinde getirdi.
Fed Tutanaklarında "Yapay Zeka" ve "Faiz" Detayı
Küresel piyasaların yönünü tayin eden bir diğer önemli gelişme ise Fed’in yayımladığı son toplantı tutanakları oldu. Tutanaklar, banka yetkililerinin enflasyon risklerine karşı tetikte olduğunu ortaya koydu. Özellikle Orta Doğu’daki savaşın lojistik etkileri ve olası gümrük tarifelerinin yanı sıra, yapay zekaya yönelik güçlü talebin de enflasyonu yukarı yönlü baskılayabileceği ifade edildi. Tutanaklarda, fiyat istikrarının bozulması halinde faiz artırımlarının yeniden gündeme alınabileceği uyarısı öne çıkarken, son toplantıda faiz oranlarının sabit tutulması kararının oy birliğiyle alındığı anımsatıldı.
Küresel büyümeye yönelik bir kötü haber de Uluslararası Para Fonu’ndan (IMF) geldi. IMF, Dünya Ekonomik Görünüm Raporu’nda bu yılki küresel büyüme tahminini yüzde 3,1'den yüzde 3'e revize etti. Raporda, Türkiye ekonomisinin ise bu yıl yüzde 2,9, önümüzdeki yıl ise yüzde 3,6 oranında büyüyeceği öngörüldü.
Güçlenen Dolar Ons Altını Baskılıyor
Bu gelişmeler paralelinde ABD 10 yıllık tahvil faizleri yüzde 4,58 seviyesine kadar tırmanırken, dolar endeksi 100,9 seviyesindeki yatay seyrini korudu. Yüksek petrol fiyatlarının enflasyonist baskıyı artırması ve merkez bankalarının sıkı duruşlarını koruyacağı beklentisi, güvenli liman olarak bilinen altına kan kaybettirdi. Düşüş serisini üçüncü işlem gününe taşıyan ons altın, yüzde 0,7’lik kayıpla 4 bin 77 dolara geriledikten sonra yeni günde de 4 bin 67 dolar seviyelerinden alıcı buluyor. ABD borsalarında ise Dow Jones ve S&P 500 endeksleri günü kayıpla kapatırken, Nasdaq teknoloji hisselerinin desteğiyle pozitif ayrışmayı başardı.
Avrupa’da Trump Depremi: Ticari İlişkiler Askıda mı?
Avrupa borsaları, Orta Doğu’daki krizin derinleşeceği korkusu ve enerji maliyetlerindeki artışın şirket karlılıklarını baltalayacağı endişesiyle sert satışlarla sarsıldı. Trump’ın İspanya’ya yönelik "Artık herhangi bir ticari iş yapmak istemiyoruz" şeklindeki çıkışı, Madrid borsasında taşları yerinden oynattı ve IBEX 35 endeksi düşüşe öncülük etti. Bölgede enflasyonist kaygıların artmasıyla İngiltere Merkez Bankası’nın (BoE) yıl sonuna kadar bir faiz artışına daha gidebileceği yönündeki beklentiler kuvvetlendi. Günü İngiltere'de FTSE 100 yüzde 1,66, Almanya'da DAX 40 yüzde 2,23 ve Fransa'da CAC 40 yüzde 2,18 değer kaybıyla tamamladı.
Asya Borsalarını OpenAI Ayakta Tuttu
Asya piyasalarında Japonya hariç satıcılı bir seyir hakim olurken, teknoloji ve yarı iletken sektöründeki hareketlilik piyasalara can suyu oldu. Yapay zeka devi OpenAI’ın yeni modellerini sahneye çıkarmaya hazırlanması, sektöre yönelik yatırımcı ilgisini diri tuttu ve Japonya’da Nikkei 225 endeksinin yüzde 1,4 yükselmesini sağladı. Bölgenin diğer önemli ekonomisi Çin’de ise haziran ayı enflasyonu yıllık bazda yüzde 1 ile beklentilerin altında kalırken, Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) yüzde 4,1 ile tahminlere paralel gerçekleşti. Bu verilerin ardından Güney Kore, Çin ve Hong Kong borsalarında sınırlı düşüşler kaydedildi.
Yurt İçinde Gözler Kritik Ekonomik Verilerde
Küresel satış dalgasından etkilenen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, dün günü yüzde 2,12 değer kaybıyla 14.189,96 puandan kapattı. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) ise ağustos vadeli endeks kontratı akşam seansında hafif toparlanarak yüzde 0,33 artış gösterdi. Dolar/TL ise yeni güne bankalararası piyasada yatay bir başlangıçla 46,8710 seviyesinden başladı.
Diğer yandan, Türkiye'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi sonrası konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, müttefiklerin lider düzeyindeki katılımının Türkiye’ye duyulan güvenin ve Türk diplomasisinin saygınlığının bir kanıtı olduğunu vurguladı.
Analistler, bugün yurt içinde haftalık para ve banka istatistiklerinin, yurt dışında ise ABD işsizlik başvuruları ile Almanya dış ticaret verilerinin piyasaların radarında olacağını belirtiyor. Teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.100 ve 14.000 seviyeleri destek, 14.250 ve 14.300 puan seviyeleri ise direnç konumu olarak izleniyor.
