Giresun'da fındık hasadının sona ermesiyle birlikte, serbest piyasada fiyatlar 190 lira seviyelerine kadar geriledi. Fındık sanayicisi ve iş adamı Mustafa Demirci, Türkiye'nin yüksek üretim maliyetleri nedeniyle Şili, ABD, Gürcistan ve Azerbaycan gibi diğer ülkelerin karşısında fındıkta rekabet gücünün azaldığını belirtti.
Serbest piyasa fiyatları TMO'nun altında kalıyor:
Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO), Levant kalite fındığı 250, Giresun kalite fındığı ise 255 liradan alırken, serbest piyasada fiyatlar bunun altında kalmaya devam ediyor. Giresun kalite fındık, serbest piyasada 200-205 lira aralığında işlem görmekte. Demirci, Giresun kalite fındığın sahip olduğu yağ oranının ve aromasının fiyat açısından avantaj sağladığını vurguladı. Geçen yıl TMO alım fiyatı 200 lira olmasına rağmen, serbest piyasada fındık 275 liraya kadar yükselmişti.
Uluslararası rekabetin etkileri:
Demirci, fındık fiyatlarındaki dalgalanmaların yalnızca iç piyasadaki arz talep dengesiyle açıklanamayacağını ifade etti. Yüksek üretim maliyetlerinin Türkiye'nin uluslararası pazardaki rekabet gücünü zayıflattığını belirten Demirci, "Şili'de fındık üretimi 15 yıl önce yok denecek kadar azdı, şimdi ise yıllık 115 bin ton seviyesine ulaştı. 2030'da 200 bin ton üretim hedefliyorlar. Benzer şekilde, ABD de 30 bin tondan 150 bin tona çıktı" dedi.
Demirci, düşük maliyetler ile üretim yapan rakip ülkelerin Türk fındığına göre daha uygun fiyatlarla ürün sunmasının Türkiye’nin pazar payını tehdit ettiğini, bu nedenle Türkiye'nin verimliliği artırarak maliyetleri düşürmesi gerektiğini savundu. Ayrıca, Türk fındık fiyatlarının dolar bazında tarihinin en yüksek seviyelerinden birine ulaşmış olmasına rağmen, üreticilerin yüksek maliyetlerden muzdarip olduğunu söyledi.
İhracatta yaşanan düşüşün de piyasalardaki fiyat hareketlerini etkilediğini belirten Demirci, önceki yıllarda 340-350 bin ton seviyelerine ulaşan iç fındık ihracatının geçen yıl 198-200 bin ton seviyelerinde kaldığını ifade etti. Bu durumun, Türk fındığının dış pazardaki talebi açısından önemli bir gösterge olduğunu sözlerine ekledi.
Demirci, serbest piyasadaki fiyatların TMO’nun alım fiyatlarının altında kalmasının çeşitli nedenleri olduğunu vurgulayarak, yüksek finansman maliyetlerinin sektörde baskı oluşturduğunu söyledi. TMO'nun fındık alımına devam ettiğini ancak maddi açıdan acil ihtiyacı bulunmayan üreticilerin, TMO'dan faydalandığını belirtti. Diğer yandan, acil nakit ihtiyacı olan üreticilerin serbest piyasada satış yaptığını ifade etti.
Demirci, bu yılki rekoltenin yüksek olmasının yanı sıra, geçen yıldan devreden yaklaşık 200 bin tonluk eski fındık stokunun da sağlanan arzı arttırdığını belirterek, bu durumun fiyatlar üzerinde baskı oluşturduğunu sözlerine ekledi.
FINDIKTA 'YÜKSEK MALİYET VE KÜRESEL REKABET' UYARISI
