Türkiye’nin dünya üretiminde lider olduğu fındıkta fiyat makası her geçen gün açılıyor. Serbest piyasada kabuklu fındık fiyatları gerilerken, market raflarında satılan kavrulmuş ve paketli fındık fiyatları rekor seviyelere ulaştı. Üretici düşük fiyatlardan şikâyet ederken, tüketici de yüksek raf fiyatları karşısında zorlanıyor. “Fındık fiyatları neden bu kadar arttı?” ve “Kabuklu fındık ucuzlarken raf fiyatları neden yükseliyor?” soruları gündemin ilk sıralarında yer alıyor.
Kabuklu Fındık Fiyatları Neden Düşüyor?
Serbest piyasada kabuklu fındık fiyatlarında son aylarda dikkat çekici bir gerileme yaşanıyor. Giresun kalite kabuklu fındık, 2025 yılı içinde kilogram başına 350 liraya kadar yükselmişti. Yeni yılın ardından ise yaklaşık 100 liralık düşüşle 250 lira seviyelerine kadar geriledi. Levant kalite fındıkta ise fiyatların daha da düşük olduğu ifade ediliyor.
Sektör temsilcilerine göre bu düşüşte arz fazlası, piyasa beklentileri ve ihracat dengesinin etkisi bulunuyor. Ancak kabuklu fındıktaki bu gerileme, tüketiciye doğrudan bir avantaj olarak yansımıyor.
Raflardaki Fındık Fiyatları Neden Artıyor?
Kabuklu fındık ucuzlarken market raflarındaki kavrulmuş ve paketlenmiş fındık fiyatlarının artmaya devam etmesi, fiyat uçurumunu daha görünür hâle getiriyor. Güncel verilere göre raflarda satılan kavrulmuş iç fındık fiyatları bin liradan başlıyor, bin 450 liraya kadar çıkıyor. Bazı özel ürünlerde ise bu rakam bin 600 lirayı buluyor.
Bu tablo, serbest piyasa ile raf fiyatları arasında yaklaşık 6 kata varan bir fark oluşmasına neden oldu. Tüketiciler, bu farkın nedenini sorgularken sektör temsilcileri maliyet kalemlerine dikkat çekiyor.
Randıman Düşüşü Fiyatları Nasıl Etkiliyor?
Uzmanlara göre fındıkta yaşanan en büyük sorunlardan biri randıman düşüşü. Geçmiş yıllarda 500 gram kabuklu fındıktan yaklaşık 250 gram iç fındık elde edilirken, bu oran bu yıl yüzde 40 seviyelerine kadar geriledi. Randımanın düşmesi, üretim sürecinde zayiatın artmasına yol açıyor.
Zar atması, çürük oranının yükselmesi, nem ve rutubet gibi etkenler, temiz iç fındık miktarını azaltıyor. Bu durum, kavrulmuş ve paketli ürünlerde maliyetlerin doğrudan yükselmesine neden oluyor.
Sektör Temsilcileri Ne Diyor?
Giresun’da fındığa katma değer katarak üretimden tüketime kadar tüm süreci yöneten işletmeci Ayhan Akten, fiyat farkının temel nedenini randıman kaybı olarak açıklıyor. Akten’e göre Giresun kalite kabuklu fındık fiyatları 250–260 lira bandına gerilerken, levant kalite fındıkta bu rakam daha aşağıda seyrediyor. İki kalite arasındaki farkın yüzde 20 civarında olduğu belirtiliyor.
Akten, bu yıl randıman düşüşü nedeniyle yüzde 15–20 oranında ek maliyet oluştuğunu vurguluyor. Ürünün ebatı, kalitesi, görünümü ve randımanı raf fiyatlarını belirleyen en önemli unsurlar arasında yer alıyor.
Kavurma Sonrası Verim Neden Yarı Yarıya Düştü?
Fındığın tarladan sofraya uzanan yolculuğu, sanıldığı kadar kısa ve basit değil. Kabuklu fındık önce kırılıyor, ardından natürel olarak ayrıştırılıyor. Çürük, buruşuk ve kusurlu taneler ayıklanıyor. Daha sonra kavurma aşamasına geçiliyor.
Kavurma sırasında zar kaybı ve ek ayıklama işlemleri devreye giriyor. Ayhan Akten’e göre geçmişte 100 kilo fındık kavrulduğunda yaklaşık 80 kilo net ürün elde edilirken, bu miktar günümüzde 55–60 kiloya kadar düşmüş durumda. Sadece kırma ve kavurma işlemlerinin fabrika maliyetinin yüzde 35–40 seviyelerine ulaştığı ifade ediliyor.
Üretici Ve Tüketici Neden Memnun Değil?
Ortaya çıkan tablo, hem üreticiyi hem de tüketiciyi zor durumda bırakıyor. Üretici, kabuklu fındık fiyatlarının düşmesinden dolayı gelir kaybı yaşarken; tüketici ise raflardaki yüksek fiyatlar nedeniyle fındığa ulaşmakta zorlanıyor. Aradaki maliyet farkı ise çoğunlukla işleme, zayiat ve paketleme sürecinde oluşuyor.
Uzmanlar, bu fiyat makasının daraltılması için randıman artırıcı tarımsal önlemler, kalite odaklı üretim ve daha şeffaf fiyatlandırma modellerinin önemine dikkat çekiyor.
Fındık Fiyatlarında Önümüzdeki Dönem Ne Bekleniyor?
Sektör temsilcileri, kısa vadede raf fiyatlarında ciddi bir düşüş beklemiyor. Randıman sorununun çözülmemesi hâlinde, işlenmiş fındık ürünlerinde yüksek fiyatların devam edebileceği ifade ediliyor. Kabuklu fındık fiyatlarının ise piyasa koşullarına bağlı olarak dalgalı bir seyir izlemesi bekleniyor.
Fındıkta yaşanan bu 6 katlık fiyat farkı, Türkiye’nin tarım ve gıda politikalarında katma değerli üretimin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha gözler önüne seriyor.
