Tarım ve Orman Bakanlığı, gıdada taklit ve tağşişle mücadelede para cezalarını sert biçimde artırdı. Bakanlığın verdiği bilgiye göre, taklit ve tağşiş yapan işletmelere uygulanacak idari para cezasının üst sınırı 4 milyon 740 bin liraya çıkarıldı. Söz konusu adım, hem tüketici sağlığını korumak hem de piyasada güvenilir gıdaya erişimi güçlendirmek amacıyla yürütülen gıda güvenliği denetimler sürecinin en dikkat çekici düzenlemelerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Gıda ve Kontrol Genel Müdür Yardımcısı Fatih Kaya, denetimlerin kapsamına ve sahada elde edilen bulgulara ilişkin rakamları paylaşarak, “sıfır tolerans” yaklaşımının altını çizdi. Kaya’nın açıklamalarında öne çıkan başlık, taklit ve tağşişin yalnızca haksız kazanç değil, doğrudan halk sağlığını tehdit eden bir risk alanı olduğu yönünde oldu.
Ramazan öncesi denetimler ve idari para cezası
Bakanlık verilerine göre geçen yıl kasım ayına kadar 8 bin 113 görevliyle toplam 1 milyon 362 bin 867 denetim gerçekleştirildi. Bu denetimler sırasında 32 bin 988 uygunsuzluk tespit edildi. Uygunsuzlukların niteliğine göre işletmelere farklı yaptırımlar uygulanırken, süreç sonunda 572 işletme hakkında savcılığa suç duyurusu yapıldı. Denetimlerin toplam çıktısı ise 2,7 milyar lirayı bulan idari para cezası oldu.
Ramazan öncesi denetimler ise ayrı bir yoğunlukla yürütüldü. Kaya’nın verdiği bilgiye göre 2025 yılı Ramazan ayı kapsamında 1-30 Mart tarihleri arasında yaklaşık 200 bin denetim yapıldı ve 3 bin 961 işletmeye idari para cezası kesildi. Ramazan döneminde tüketimin artmasıyla birlikte özellikle et ve et ürünleri, süt ürünleri, tatlılar, unlu mamuller ve toplu tüketim noktaları daha sık kontrol edildi. Bakanlık, bu dönemde hem üretim hem de satış zincirinin farklı halkalarına odaklanarak riskli alanları daraltmayı hedefledi.
Taklit ve tağşişe rekor ceza: 4,7 milyon lira üst sınır
Yeni düzenleme kapsamında taklit ve tağşiş fiiline uygulanacak cezanın 2026 değerlendirmeleri çerçevesinde 474 bin liradan başlayıp 4 milyon 740 bin liraya kadar çıkabileceği belirtildi. Bu artış, özellikle tekrar eden ihlallerin ve tüketiciyi doğrudan yanıltan uygulamaların daha ağır yaptırımla karşılanacağı mesajını güçlendirdi.
Sahada uygulamanın temel dayanağı, denetimler sonucunda elde edilen bulguların mevzuata uygun biçimde raporlanması ve ilgili idari süreçlerin işletilmesi olacak. Bakanlık kaynakları, cezaların caydırıcılığının artırılmasının yanı sıra, taklit ve tağşiş yapan işletmelerin yeniden aynı yönteme başvurmasını önleyecek kontrol sıklığının da yükseltileceğini vurguluyor. Fatih Kaya da riskli görülen işletmelerde denetim aralığının daraltıldığını belirterek, her işletmenin yılda en az bir kez denetlendiğini, ancak ihlal tespit edilen yerlerde kontrol sıklığının daha da artırıldığını ifade etti.
Kapatma yetkisi ve kanun değişikliği
Bakanlığın gündeminde yalnızca para cezaları yok. Fatih Kaya’nın açıklamasına göre Tarım ve Orman Bakanlığı, yeni bir kanun değişikliği üzerinde çalışıyor. Bu kapsamda para cezalarının daha da artırılması seçenekler arasında yer alırken, en kritik başlıklardan biri kapatma yetkisi.
Mevcut durumda anlık kapatma kararlarının adli makamların sürecine bağlı olduğu, bu nedenle uygulamanın zaman zaman uzayabildiği belirtiliyor. Kaya, davaların uzun sürmesinin sahadaki etkinliği azalttığına dikkat çekerek, kapatma yetkisiyle ilgili düzenlemenin bakanlık bünyesine alınmasının öngörüldüğünü söyledi. Böyle bir adımın hayata geçmesi halinde, taklit ve tağşişli ürünlerin piyasaya sürülmesini engellemek için kapatma kararlarının daha hızlı uygulanabilmesi hedefleniyor.
Savcılığa suç duyurusu ve denetimler
Öte yandan denetimler yalnızca idari yaptırımla sınırlı kalmıyor. Ciddi ihlallerde savcılığa suç duyurusu mekanizmasının işletilmesi, taklit ve tağşişle mücadelede “cezasızlık algısının” önüne geçmeyi amaçlıyor. Bakanlık, riskin yüksek olduğu alanlarda denetim planlamasını güncelleyerek hem üretici hem de perakende tarafında izlenebilirliği artırmaya çalışıyor.
Taklit ve tağşişe rekor ceza uygulamasının, hem tüketici şikâyetlerinin daha hızlı değerlendirilmesi hem de sektörde dürüst üretim yapan işletmelerin korunması açısından belirleyici olması bekleniyor. Yetkililer, vatandaşların da şüpheli ürün ve uygulamaları resmi kanallar üzerinden bildirmesinin denetimlerin etkinliğine katkı sağladığını hatırlatıyor.
