Türkiye’nin yeni ticaret koridorları ve stratejik anlaşmalarla bölgesel lojistik merkez olma yolundaki konumu güçlenirken, gümrüklerde dijital dönüşümün önemi de artıyor. Geleceğin gümrük sistemlerinde, eşyanın sınır kapısına ulaşmasından önce verisinin hareket edeceği, yapay zeka destekli risk analizleriyle mevzuata uygun ticaret yapan firmaların daha hızlı geçiş yapabileceği öngörülüyor.
Gümrük sistemlerinde dijital altyapının önemi
Asset GLI Genel Müdür Yardımcısı ve Gümrük Müşaviri Barış Çakır, Türkiye’nin yeni ticaret koridorları ve stratejik anlaşmalar sayesinde güçlendirdiği bölgesel konumunun, gümrük süreçlerinde kapsamlı bir dijital dönüşümü zorunlu hale getirdiğine dikkat çekti. Çakır, gümrük sistemlerinin yeni nesil ticaretin gerektirdiği dijital altyapıyla donatılması gerektiğini savundu.
Geleneksel gümrük sisteminde kontrol süreci, aracın sınır kapısına ulaşmasıyla başladı. Ancak yeni nesil gümrüklerde süreç, eşya henüz depodan çıkmadan başlayacak. Ürünün üretim yeri, kullanılan hammaddeler, menşei gibi verilerin gümrük sistemleri arasında önceden paylaşılması mümkün hale gelecek. Çakır, bu değişimin yapay zeka destekli risk analizleriyle desteklendiğini vurguladı ve "Araç sınır kapısına geldiğinde bu tırın içinde ne var sorusunu sormak yerine, sistemin bu sorunun cevabını çok daha önceden biliyor olması gerekiyor" dedi.
Daha az fiziki müdahale, daha fazla veri kontrolü
Çakır, Avrupa Birliği’nde gündemde olan yeni gümrük veri altyapılarının bu dönüşümde önemli örnekler arasında yer aldığını söyledi. Türkiye’nin Avrupa ve bölge ülkeleriyle veri paylaşımını güçlendirecek standartlara yatırım yapmasının kritik önem taşıdığını belirtti. Tüm bunlar, gümrük vergilerinin azalmasıyla gümrük kontrollerinin tamamen ortadan kalkacağı anlamına gelmiyor. Çakır, ürün güvenliği ve halk sağlığı gibi unsurların öneminin devam edeceğini ifade etti.
Ayrıca, dijitalleşmenin gümrük müşavirliği mesleğini de etkileyerek, bu profesyonellerin sadece belgeleri takip eden kişiler olmanın ötesine geçeceğini aktardı. Çakır, geleceğin gümrük müşavirlerinin, gümrük mevzuatı, veri okuma ve uluslararası ticaret hukuku konularında yetkin dijital uyum danışmanları olacaklarını kaydetti.
Çakır’ın belirttiğine göre, Türkiye’nin jeostratejik konumu, dijital altyapıyla desteklendiğinde büyük bir avantaj sunuyor. "Geçtiğimiz yüzyılda coğrafya belirleyiciydi. Bu yüzyılda ise dijital altyapı belirleyici haline geliyor" diyen Çakır, Türkiye’nin dijital gümrük sistemleri aracılığıyla bölgesel bir ticaret ve lojistik merkezine dönüşme potansiyeline dikkat çekti.
Sonuç olarak, Türkiye, gümrük süreçlerinde yalnızca fiziki geçiş hızına değil, aynı zamanda veri akışının hızına ve güvenilirliğine de odaklanmalıdır. Çakır, gümrüklerin sınır kapılarındaki geleneksel fiziki yapıdan çıkıp küresel dijital tedarik zincirinin ana damarı haline gelmesi gerektiğini ifade etti.
ASSET GLI GENEL MÜDÜR YARDIMCISI VE GÜMRÜK MÜŞAVİRİ BARIŞ ÇAKIR
