ABD’de 2019 yılından bu yana devam eden ve Türkiye ile ABD ilişkilerinde önemli bir kriz başlığı haline gelen Halkbank ABD davası ile ilgili dikkat çeken bir gelişme yaşandı. ABD Adalet Bakanlığı ile Türk devlet bankası Halkbank arasında uzlaşma sağlandığına yönelik sinyaller, piyasaların yönünü bir anda değiştirdi.
Mahkeme dosyasına giren yeni dilekçeler ve Yargıç Richard Berman’ın açıklamaları sonrası yatırımcılar “Halkbank ABD davası çözüldü mü, ABD ile uzlaşma sağlandı mı, HALKB hisseleri neden tavan yaptı?” sorularını araştırmaya başladı. Manhattan’dan gelen haberin ardından Borsa İstanbul’da işlem gören Halkbank hisselerinde sert yükseliş görüldü.
Halkbank ABD davası çözüldü mü, ABD ile uzlaşma sağlandı mı?
ABD’de görülen ve yıllardır devam eden Halkbank davasında tarafların uzlaşmaya yaklaştığı açıklandı. Mahkeme kayıtlarına giren belgelerde, ABD Adalet Bakanlığı ile Halkbank’ın davayı çözmek için ertelenmiş kovuşturma anlaşması (Deferred Prosecution Agreement – DPA) üzerinde çalıştığı belirtildi.
ABD Bölge Yargıcı Richard Berman, tarafların süreci çözmek için ortak bir noktada buluştuğunu ifade ederek anlaşmanın detaylarının kısa süre içinde netleşebileceğini açıkladı. Bu gelişme, 2019’dan bu yana devam eden davanın ilk kez somut bir çözüm aşamasına geldiği şeklinde yorumlandı.
Uzlaşma sürecinin resmileşmesi için tarafların belirlenen şartları kabul etmesi ve mahkeme tarafından onaylanması gerekiyor. Bu nedenle davanın tamamen kapanması için son adımın atılması bekleniyor.
HALKB hisseleri neden tavan yaptı?
Uzlaşma haberinin ortaya çıkmasıyla birlikte Borsa İstanbul’da Halkbank (HALKB) hisselerinde güçlü bir alım dalgası başladı.
Piyasa açılışıyla birlikte hızla yükselen hisseler gün içinde yüzde 10 değer kazanarak tavan fiyat seviyesine ulaştı. Uzun süredir davanın yarattığı belirsizlik nedeniyle baskı altında kalan banka hisseleri, anlaşma ihtimaliyle birlikte yatırımcıların odağına girdi.
Piyasa uzmanları, davanın çözüme yaklaşmasının bankanın geleceği açısından kritik bir riskin ortadan kalkması anlamına geldiğini belirtiyor. Bu nedenle yatırımcıların haber akışına hızlı tepki verdiği ve hisselerde sert yükseliş yaşandığı ifade ediliyor.
Uzlaşma sürecinin kesinleşmesi halinde HALKB hisselerinde volatilitenin devam edebileceği ve yatırımcı ilgisinin artabileceği de konuşulan senaryolar arasında yer alıyor.
Ertelenmiş kovuşturma anlaşması nedir, Halkbank davasında nasıl uygulanacak?
Mahkeme belgelerinde yer alan ertelenmiş kovuşturma anlaşması (DPA), ABD hukuk sisteminde sık kullanılan bir uzlaşma yöntemi olarak biliniyor.
Bu mekanizma kapsamında:
Sanık kurum belirli şartları kabul eder
Belirlenen bir para cezası veya yaptırım uygulanabilir
Kurum belirli bir süre denetim altında tutulur
Şartlar eksiksiz yerine getirilirse cezai suçlamalar düşer
Başka bir ifadeyle, dava tamamen kapanmadan önce belirli bir uyum ve denetim süreci uygulanır. Bu sürecin başarılı şekilde tamamlanması halinde dava düşer ve dosya kapatılır.
Halkbank davasında da benzer bir modelin uygulanabileceği ve bankanın belirli şartları yerine getirmesi halinde cezai sürecin sona erebileceği değerlendiriliyor.
Halkbank davasında çarşamba günü neden kritik?
Mahkeme takvimine göre davada bir sonraki kritik aşama çarşamba günü yapılacak duruşma olacak.
Yargıç Richard Berman’ın, tarafların avukatlarına uzlaşma sürecinin detayları hakkında sorular yönelteceği ve anlaşmanın hukuki çerçevesini değerlendireceği belirtiliyor. Bu duruşmanın ardından anlaşmanın resmi hale gelmesi için gerekli adımların atılabileceği konuşuluyor.
Duruşmadan çıkacak karar, davanın tamamen kapanıp kapanmayacağını ve uzlaşma modelinin nasıl uygulanacağını belirleyecek.
2019’dan bu yana devam eden Halkbank davasının perde arkası
ABD savcıları, 2019 yılında Halkbank’ı İran’a yönelik ekonomik yaptırımları ihlal etmekle suçlayarak dava açmıştı. Dosyada kara para aklama, bankacılık dolandırıcılığı ve yaptırımların delinmesi gibi ciddi suçlamalar yer aldı.
Halkbank ise tüm suçlamaları reddederek suçsuz olduğunu savundu ve davanın hukuki temelden yoksun olduğunu belirtti. Süreç zaman içinde ABD Yüksek Mahkemesi’ne kadar taşındı ve iki ülke arasında diplomatik gerilim başlıklarından biri haline geldi.
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, daha önce yaptığı açıklamalarda davayı “hukuka aykırı ve siyasi bir süreç” olarak nitelendirmişti.
Şimdi ise tarafların uzlaşmaya yaklaşması, yıllardır devam eden dava sürecinde yeni bir döneme girildiği şeklinde yorumlanıyor.
