ABD’de yıllardır devam eden Halkbank İran yaptırımları davasında dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Davaya bakan Manhattan Bölge Yargıcı Richard Berman, tarafların uzlaşmaya vardığını açıkladı. Berman, çarşamba günü yapılacak duruşmada her iki tarafın avukatlarından “ertelenmiş kovuşturma anlaşması” konusunda detaylı bilgi talep edeceğini bildirdi.
Uzlaşma haberinin kamuoyuna yansımasının ardından Halkbank’ın Borsa İstanbul’daki hisseleri yüzde 10 değer kazandı. Bu gelişme, hem finans çevrelerinde hem de siyasi kulislerde geniş yankı uyandırdı.
ABD’deki Suçlamalar Ne?
ABD’li savcılar, 2019 yılında Halkbank’ı, ABD’nin İran’a yönelik yaptırımlarını delmekle suçladı. İddianamede, İran’ın enerji gelirlerinin Türkiye’de Halkbank hesaplarında tutulduğu ve bu fonların altın ticareti ile para transferleri aracılığıyla İran’a aktarıldığı öne sürüldü.
Savcılık makamı, yaptırımların aşılması için İran, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde para transfer aracılık hizmetleri ve paravan şirketler kullanıldığını iddia etti. Halkbank ise tüm suçlamaları reddetti.
Dava, Türkiye ile ABD arasındaki diplomatik ilişkilerde de önemli bir başlık haline geldi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, süreci daha önce yaptığı açıklamalarda “hukuka aykırı ve çirkin” olarak nitelendirmişti.
Yargıç Richard Berman Uzlaşma Hakkında Ne Açıkladı?
Manhattan Bölge Yargıcı Richard Berman, tarafların uzlaşmaya vardığını duyurdu. Berman, önümüzdeki duruşmada taraf avukatlarından, üzerinde çalışılan ertelenmiş kovuşturma anlaşmasının içeriği ve şartları hakkında ayrıntılı bilgi isteyeceğini belirtti.
Bu açıklama, davanın seyrinde yeni bir aşamaya geçildiği şeklinde yorumlandı. ABD Adalet Bakanlığı ile Halkbank arasında yürütülen temasların, iki ülke arasındaki mutabakat arayışları çerçevesinde ilerlediği değerlendiriliyor.
Ertelenmiş Kovuşturma Anlaşması Nedir?
Kamuoyunda en çok merak edilen başlık ise “ertelenmiş kovuşturma anlaşması nedir?” sorusu oldu.
Ertelenmiş kovuşturma anlaşmaları, davalı tarafın belirli şartları kabul etmesi ve bu şartlara belirli bir süre boyunca uyması karşılığında cezai kovuşturmanın askıya alınmasını öngörüyor. Bu süre birkaç ay ile birkaç yıl arasında değişebiliyor.
Şartların yerine getirilmesi halinde dava, hükümet tarafından düşürülebiliyor. Aksi durumda ise yargılama süreci kaldığı yerden devam edebiliyor. Bu tür anlaşmalar, özellikle finansal suçlar ve yaptırım ihlalleri davalarında sıklıkla uygulanıyor.
Temyiz ve Yüksek Mahkeme Süreci Nasıl Sonuçlandı?
Halkbank’a yönelik suçlamalar, ABD Başkanı Donald Trump’ın ilk başkanlık döneminde 2019 yılında gündeme gelmişti. New York Güney Bölgesi Savcılığı, Ekim 2019’da iddianame sunarak resmi dava sürecini başlatmıştı.
Halkbank avukatları, bankanın bir devlet bankası olması nedeniyle ABD’de yargılanamayacağını savundu. Ancak bu talep alt mahkeme tarafından reddedildi.
Banka, daha sonra devlet dokunulmazlığı gerekçesiyle davanın düşürülmesini istedi. 2024 yılında İstinaf Mahkemesi bu başvuruyu da geri çevirdi. Ardından dosya ABD Yüksek Mahkemesi’ne taşındı ancak temyiz başvurusu geçen yıl ekim ayında reddedildi.
Bu kararlar, davanın ABD yargı sistemi içinde devam etmesinin önünü açmıştı.
Erdoğan ve Trump Görüşmesi Davaya Nasıl Yansıdı?
Dava süreci, siyasi düzeyde de ele alındı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçtiğimiz yıl eylül ayında Beyaz Saray’da ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya geldi.
Erdoğan, sonraki açıklamalarında Trump’ın Halkbank meselesinin kendileri açısından “bitmiş” olduğunu ifade ettiğini aktardı. Bu temasların ardından uzlaşma yönündeki gelişmeler, diplomatik sürecin hukuki zemine yansıması olarak değerlendirildi.
Halkbank Hisseleri Neden Yükseldi?
Uzlaşma haberinin duyulmasının hemen ardından Halkbank hisseleri Borsa İstanbul’da yüzde 10 oranında yükseldi. Piyasalardaki bu sert hareket, yatırımcıların belirsizliğin azalacağı beklentisiyle pozisyon aldığı şeklinde yorumlandı.
Uzmanlar, davanın olası bir anlaşmayla sonuçlanmasının finansal risk algısını azaltabileceğini belirtiyor. Ancak ertelenmiş kovuşturma anlaşmasının şartları ve olası mali yükümlülükler, sürecin seyrini belirleyecek temel unsurlar arasında yer alıyor.
Süreç Nasıl İlerleyecek?
Önümüzdeki duruşmada tarafların, mahkemeye anlaşmanın detaylarını sunması bekleniyor. Yargıç Richard Berman’ın değerlendirmesi sonrasında, ertelenmiş kovuşturma anlaşmasının resmiyet kazanıp kazanmayacağı netlik kazanacak.
Halkbank davası, hem hukuki hem de diplomatik boyutlarıyla uzun süredir Türkiye–ABD ilişkilerinin önemli gündem maddelerinden biri olarak öne çıkıyordu. Uzlaşma yönündeki bu gelişme, davada yeni bir dönemin başlangıcı olarak kayda geçti.
