Global enerji liginin en kritik ikmal koridorlarında tansiyon düşmüyor. Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik risklerine karşı "yedek plan" olarak sahaya sürülen alternatif lojistik rotaları, Kızıldeniz ve Bab el-Mendeb’de uygulanan yoğun "pres" nedeniyle yeni bir tıkanıklık yaşıyor.
Ortadoğu'nun üretim devleri, Hürmüz riskini bertaraf etmek adına topu batı kanadına taşımayı hedeflese de Kızıldeniz'deki güvenlik açıkları sevkiyat trafiğini ağır kilit altına almış durumda.
Petroline ve Yanbu Hattı: Sahadaki Kapasite Tanker Bariyerine Takılıyor
Suudi Arabistan'ın doğudaki devasa üretim merkezlerini batıdaki Yanbu Limanı’na bağlayan 5 milyon varil kapasiteli Petroline (East-West) boru hattı, taktiksel olarak Hürmüz’ü bypass etmenin en güçlü kozu olarak öne çıkıyordu. Geçici düzenlemelerle taşıma hacmi günlük 7 milyon varile kadar çıkarılabilen bu devasa hat, Yanbu Güney Terminali'nin sunduğu ilave 3 milyon varillik destekle kağıt üzerinde kusursuz bir hücum organizasyonu sunuyor.
Ancak sahadaki gerçekler tam kapasiteye geçilmesini engelliyor. Yanbu'dan sonraki sevkiyatın tamamen deniz taşımacılığına bağlı olması; liman operasyonları, tanker bulunabilirliği ve bölgedeki güvenlik şartları sebebiyle lojistik hamlelerin "ofsayta düşmesine" neden oluyor.
Bab el-Mendeb’de Sert Defans: Asya Pazarı Köşeye Sıkıştı
Hürmüz Boğazı'ndan aktarılan günlük 20 milyon varillik devasa petrol trafiğinin yaklaşık %80'ini bünyesinde toplayan Asya pazarı, yaşanan bu lojistik krizden en çok etkilenen taraf konumunda. Avrupa'ya giden gemiler Süveyş ve Mısır'daki günlük 2,5 milyon varil kapasiteli SUMED hattı üzerinden Sidi Kerir Terminali'ne esnek geçiş yapabilirken, Asya rotasındaki tankerler Bab el-Mendeb engeline takılıyor.
Kpler verilerine göre, Yemen'deki Husi saldırılarının ardından Bab el-Mendeb’den geçen emtia gemisi sayısının 26 Temmuz itibarıyla günlük 11 seviyesine kadar gerilemesi, Asya'ya yönelik sevkiyat hatlarında teslimat sürelerini uzatırken navlun ve sigorta maliyetlerini de zirveye taşıdı.
Uzman Görüşü: "Sadece Tek Bir Oyun Planı Yetmez"
MEES Yönetici Editörü Jamie Ingram, enerji liginde kalıcı başarının ve tedarik güvenliğinin artık tek bir rotaya bağlı olamayacağını vurguluyor. Ingram'a göre; gemilerin Süveyş ve SUMED'e yönlendirilmesi geçici bir çözüm sağlasa da uzayan sefer süreleri maliyet yükünü ciddi şekilde artırıyor.
Hürmüz'ü baypas edebilecek toplam 3,5 ila 5,5 milyon varillik alternatif boru hattı kapasitesinin, Hürmüz'ün devasa hacmini tek başına ikame etmeye yetmediğini belirten deneyimli analist, gelecek yıllarda üretici ülkelerin çok daha çeşitli lojistik kulvarlar geliştirmesinin şart olduğunu ifade ediyor.
