Orta Doğu'da devam eden sıcak çatışmalar küresel enerji koridorlarını doğrudan tehdit ederken, petrol piyasasında "sahte" bir sakinlik yaşanıyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) tarafından yayımlanan son analiz, bugüne kadar fiyatlarda büyük patlamaları engelleyen manevra alanının artık tamamen ortadan kalktığını ortaya koydu. IMF ekonomistleri Jean-Marc Natal ve Azim Sadikov’un kaleme aldığı ortak çalışmaya göre, küresel ekonomi bir sonraki enerji şokuna karşı hiç olmadığı kadar savunmasız.
Tarihi Arz Kesintisi Fiyatlara Neden Yansımadı?
Analiz, Orta Doğu’daki savaşla birlikte küresel petrol piyasalarında son yılların en büyük arz kesintisinin yaşandığına dikkat çekiyor. Mayıs ayı sonu verilerine göre, küresel tüketimin yaklaşık 10 günlük miktarına denk gelen 1,1 milyar varilden fazla ham petrol piyasaya ulaşamadı. Bu miktar; 1973 petrol krizi, İran-Irak Savaşı ve Körfez Savaşı gibi yakın tarihin en büyük enerji krizlerinde görülen arz açıklarını bile geride bıraktı.
Buna rağmen, varil fiyatlarının korkulan 100 dolar sınırını aşmayarak 90-100 dolar bandında seyretmesi piyasalardaki üç temel koruyucu kalkana bağlanıyor: Zayıflayan küresel talep, ABD ve diğer üreticilerdeki arz artışı ve ülkelerin stratejik petrol rezervlerini (stoklarını) piyasaya sürmesi. Ancak raporda, bu manevra alanının "cepten yiyerek" tüketildiği vurgulanıyor.
Hürmüz Boğazı'nda Normalleşme Ayları Bulabilir
Küresel petrol ticaretinin en hayati damarlarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik krizleri, piyasaların geleceğine dair en büyük belirsizlik kaynağı olmaya devam ediyor. Rapora göre, bu kritik su yolunda seyrüsefer özgürlüğünün yeniden tesisi, nakliye ve sigorta sektörünün toparlanması zaman alacak.
Sektör analizleri, Hürmüz Boğazı tamamen güvenli hale gelse bile petrol akışının eski temposuna dönmesinin 2 ila 3 ayı bulabileceğini gösteriyor. Daha da önemlisi, uzun süren kesintilerin kuyuların tamamen kapanmasına ve finansman yetersizliği sebebiyle kalıcı üretim kayıplarına yol açmasından endişe ediliyor.
"Bir Sonraki Şokta Dünya Çok Daha Zayıf Olacak"
Enerji şoklarının sarsıcı etkilerinin hala derinden hissedildiğini belirten IMF ekonomistleri, küresel piyasaların geleceğine yönelik karanlık bir senaryoya işaret ediyor.
İlk darbenin piyasanın kendi içindeki esneklik sayesinde absorbe edildiğini ifade eden uzmanlar, "Hürmüz Boğazı'nda gerilimler yeniden tırmanırken, yedek kapasitelerin kullanılması ve stokların eritilmesi nedeniyle hareket alanı iyice daraldı. Eğer bu stoklar hızla yenilenmezse, kapıdaki yeni bir jeopolitik ya da ekonomik şokta dünya ekonomisi çok daha zayıf ve korumasız bir konumda olacak" uyarısında bulunuyor.
