Türkiye'nin çalışma hayatında en çok konuşulan başlıklarından biri olan emeklilik sisteminde sular durulmuyor. EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) yasasının yürürlüğe girmesiyle birlikte ortaya çıkan "kademeli yaş" boşluğu, yeni bir mağduriyet grubu oluşturmuştu. Özellikle 8 Eylül 1999 sonrasında işe giren ve 2008 yılına kadar sigortası başlayan milyonlarca vatandaşın gözü kulağı Ankara'dan gelecek habere çevrildi. Son olarak CHP Karabük Milletvekili Cevdet Akay tarafından Meclis Başkanlığı'na sunulan kanun teklifi, mevcut sistemde adaleti sağlamak adına kademeli bir geçiş öngörüyor. Teklif, sadece yaşı değil, prim gün sayısını da dikkate alan hibrit bir model sunmakta.
Kademeli Emeklilik Sistemi Nedir
Bu sistem; sigortalılık başlangıç tarihine göre emeklilik yaşının ve gerekli prim gün sayısının bir merdiven basamağı gibi kademeli olarak artırılmasını esas alan bir model olarak açıklanırken, makul bir emeklilik takvimi sunmayı hedefliyor. Mevcut sistemde 8 Eylül 1999 öncesi girişliler yaş şartsız veya düşük yaşla emekli olurken, bir gün sonra (9 Eylül 1999) işe giren bir çalışan kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşını beklemek zorunda kalıyor. Kademeli emeklilik, bu keskin uçurumu ortadan kaldırarak, 1999-2008 arası girişliler için 43 ile 50-52 yaş aralığında değişkenlik göstererek emekli olunması sağlanacak.
1999-2008 Arası Girişliler İçin Erken Emeklilik
Eğer yasa teklifi kabul edilirse veya hükümet benzer bir çalışmayı torba yasaya eklerse şu kriterler öne çıkacak:
Kısmi Emeklilik: 4500 prim günü ile kısmi emeklilik hakkının tanınması.
Kademeli Yaş: Kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaştan başlayarak işe giriş tarihine göre artan bir yaş skalası.
Prim Desteği: Uzun yıllar prim ödeyip yaşa takılanlara avantaj sağlanması.
Mevcut Yasalarla Kimler Hemen Emekli Olabilir?
Kademeli emeklilik yasasını beklemeden, mevcut kanunlar çerçevesinde erken emeklilik hakkı bulunan özel gruplar da bulunuyor. SGK mevzuatına göre erken emeklilik kapısını aralayan durumlar şunlar:
Doğum Borçlanması: Kadın çalışanlar, sigorta başlangıcından sonra gerçekleşen her bir doğum için 2 yıl, toplamda ise 3 çocuğa kadar 6 yıl (2160 gün) borçlanarak prim günlerini tamamlayabilirler.
Askerlik Borçlanması: Erkek çalışanlar, askerlik sürelerini borçlanarak sigorta giriş tarihlerini askerlik süresi kadar geriye çekebilir ve bu sayede EYT kapsamına girme şansı yakalayabilirler.
Malulen Emeklilik: Çalışma gücünü %60 ve üzerinde kaybeden sigortalılar, 10 yıllık sigortalılık süresi ve 1800 prim günü şartıyla yaşa bakılmaksızın emekli olabilir.
Yıpranma Payı: Madenciler, gazeteciler, sağlık çalışanları ve askeri personel gibi riskli meslek grupları, çalıştıkları her yıl için ek prim günü kazanarak emeklilik yaşlarını öne çekebilirler.
Yeni Yasa Ne Zaman Çıkacak?
Vatandaşların en çok merak ettiği "Kademeli emeklilik ne zaman yasalaşacak?" sorusu için henüz resmi bir tarih verilmiş değil. Meclis kulislerinden gelen son bilgiler, konunun Plan ve Bütçe Komisyonu'nda detaylıca ele alınacağı yönünde.
