Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı tarafından yürütülen İklim ve Afetlere Dayanıklı Şehirler Projesi (İADŞP), megakent sakinlerinin dönüşüm talebini zirveye taşıdı. 6 Nisan ile 22 Haziran tarihleri arasındaki 77 günlük kısa sürede, şehir genelinde toplam 196 bin 324 bağımsız bölümün (konut ve iş yeri) dönüşümü için ön başvuru toplandı.
Proje ekipleri bu süreçte yoğun bir mesai harcayarak 14 bin 32 hak sahibiyle birebir bilgilendirme görüşmesi gerçekleştirdi. Yapılan ön başvuruların ardından teknik ve idari uygunluk kontrolleri hızla devam ederken, değerlendirmelerin tamamlanmasıyla birlikte kesin başvuru süreçlerine geçilecek.
Dünya Bankası Güvencesiyle Cazip Finansman Koşulları
Kentsel dönüşüm sürecini hızlandıran en büyük etken, projenin sunduğu esnek ve ekonomik ödeme planları oldu. Dünya Bankası işbirliğiyle sağlanan bu özel finansman modeli kapsamında, evini veya iş yerini yenilemek isteyen hak sahiplerine 3 milyon liraya kadar kredi desteği sunuluyor.
Dönüşüm sürecinde vatandaşın bütçesini korumayı hedefleyen model, ilk 12 ay geri ödemesiz dönem imkanının yanı sıra 180 aya (15 yıl) varan vade ve piyasa koşullarının oldukça altında kalan aylık yüzde 0,69 faiz oranıyla dikkat çekiyor.
Dönüşüm Yarışında Zirve Bahçelievler ve Kadıköy’ün
Proje kapsamında İstanbul’un 39 ilçesinden de yoğun talep gelirken, bazı bölgeler yapı stoğu durumu ve vatandaş bilinciyle öne çıktı. Megakentte en fazla ön başvuru yapılan ilçelerin başında 1506 başvuruyla Bahçelievler yer aldı. Bahçelievler’i 1461 başvuruyla Kadıköy ve 1409 başvuruyla Bakırköy takip etti.
Yoğunluğun en yüksek olduğu ilk 15 ilçede yapılan toplam başvuru sayısı 11 bin 419’a ulaştı. Talep sıralamasında öne çıkan diğer ilçeler ise sırasıyla Kartal (1062), Gaziosmanpaşa (813), Üsküdar (736), Ümraniye (634), Küçükçekmece (614), Maltepe (500), Avcılar (500), Pendik (473), Güngören (450), Bağcılar (428), Şişli (418) ve Fatih (415) oldu.
Sadece İstanbul Değil, 6 Kritik İlde Daha Uygulanıyor
Afetlere karşı dirençli şehirler oluşturma vizyonunun bir parçası olan bu dev proje, yalnızca İstanbul ile sınırlı değil. Türkiye’nin sanayi ve nüfus yoğunluğu açısından kritik öneme sahip diğer büyükşehirlerinde de eş zamanlı olarak yürütülüyor. İstanbul’un yanı sıra İzmir, Kocaeli, Sakarya, Manisa ve Tekirdağ da bu uygun koşullu kentsel dönüşüm kredisi modelinden faydalanan iller arasında yer alıyor.
Adım Adım Kentsel Dönüşüm: Süreç Nasıl İşliyor?
Projeden yararlanabilmek ve finansman desteği alabilmek için belirli kriterlerin karşılanması gerekiyor. Sistem, 1 Ekim 2020 tarihinden sonra yıkım sürecine girmiş veya resmi olarak "riskli yapı" tescili almış binaları hedef alıyor. Başvuru sürecinin sorunsuz ilerlemesi için ilk şart, bina sakinlerinin müteahhit ile tam bir uzlaşıya varmış olması.
Anlaşmanın ardından dijital süreç başlıyor:
e-Devlet Üzerinden Bildirim: Yüklenici müteahhitler, e-Devlet platformunda yer alan ARAAD (AFDİS) sistemi üzerinden binaya ait yıkım, mimari proje ve yeniden yapım süreçlerini içeren evrakları sisteme yüklüyor.
Teknik İnceleme ve Banka Onayı: Bakanlık birimlerinin teknik incelemelerini tamamlamasının ardından, hak sahipleri bankalar üzerinden kredi işlemlerini resmi olarak başlatıyor.
Güvenli Hakediş Modeli: Finansal güvenliği sağlamak amacıyla, onaylanan kredi tutarları doğrudan kişilere ödenmiyor; inşaat süresince blokeli hesaplarda tutuluyor. İnşaatın ilerleme seviyesine ve mimari hakedişlere paralel olarak, güvenli bir şekilde aşama aşama müteahhide aktarılıyor. Bu sayede hem vatandaşın hakkı korunuyor hem de inşaatların yarım kalma riski sıfırlanıyor.
