Ticaret Bakanlığı’nın hazırladığı yeni yönetmelik taslağı, araç kiralama sektöründe adeta yeni bir dönem başlatmaya hazırlanıyor. Yıllardır hem sektör temsilcilerinin hem de tüketicilerin şikâyet ettiği pek çok başlık, bu kez tek tek masaya yatırıldı. Yetki belgesi zorunluluğu, depozito sınırı, yaş ve kilometre kuralı, çevreci araç şartı ve tüketiciyi koruyan net hükümler, taslak metnin en dikkat çeken başlıkları arasında yer aldı. Düzenleme hayata geçerse, kiralık araç kullanımı artık çok daha sıkı kurallara bağlı olacak.
Araç kiralamada yeni dönem: Kurallar baştan yazılıyor
Hazırlanan “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik Taslağı” ile hedeflenen temel amaç, kayıt dışı faaliyetlerin önüne geçmek, sektörde hizmet kalitesini yükseltmek ve tüketici mağduriyetlerini azaltmak. Bakanlık kaynakları, özellikle son yıllarda artan şikâyetlerin bu düzenlemenin en önemli gerekçelerinden biri olduğunu vurguluyor. Taslak, hem küçük ölçekli işletmeleri hem de büyük kiralama şirketlerini yakından ilgilendiriyor.
Yetki belgesi olmayan kiralama yapamayacak
Yeni düzenlemenin merkezinde yetki belgesi zorunluluğu yer alıyor. Ticari amaçla araç kiralayan işletmeler, artık bu belge olmadan faaliyet gösteremeyecek. Yetki belgesi alabilmek için işletmelerin vergi mükellefi olması, ilgili meslek odasına kayıtlı bulunması ve iş yerinin konut olarak kullanılmaması şartı aranacak. Bununla da sınırlı kalınmıyor; kiralama faaliyetinden sorumlu kişilerin en az ilköğretim mezunu, belirli suçlardan hüküm giymemiş ve Mesleki Yeterlilik Kurumu onaylı Seviye 4 belgesine sahip olması gerekecek.
Tüm işlemler tek sistemde toplanacak
Taslakla birlikte Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulması planlanıyor. Bu sistem üzerinden yetki belgesi başvuruları, kiraya verilen araçlar ve yapılan kiralamalar kayıt altına alınacak. Böylece hem denetimlerin kolaylaşması hem de sektörün daha şeffaf bir yapıya kavuşması hedefleniyor. Uzmanlara göre bu adım, kayıt dışı kiralamanın önüne geçilmesi açısından kritik bir rol oynayacak.
Yaş ve kilometre sınırı netleşiyor
Kiralık araçlarda en çok tartışılan konulardan biri olan yaş ve kilometre sınırı da açık şekilde tanımlanıyor. Klasik araçlar hariç olmak üzere, 5 yaşını aşmış veya 100 bin kilometrenin üzerine çıkmış araçlar kiraya verilemeyecek. Ayrıca işletmelerin en az 10 araçlık bir filoya sahip olması, bunlardan en az 5’inin kendi mülkiyetinde bulunması gerekecek. Büyükşehirlerde faaliyet gösteren firmalar için ise çevreci bir adım atılarak, en az biri Türkiye’de üretilmiş olmak üzere iki hibrit veya elektrikli araç bulundurma zorunluluğu getiriliyor.
Depozitoya üst sınır, iade süresine kesin takvim
Tüketicilerin en çok şikâyet ettiği başlıklardan biri olan depozito uygulaması, taslakta detaylı biçimde düzenleniyor. Buna göre 1–6 günlük kiralamalarda en fazla 3 günlük, 7–30 günlük kiralamalarda ise en fazla 7 günlük kira bedeli kadar depozito alınabilecek. Araç teslim edildikten sonra depozitonun en geç 7 gün içinde tüketiciye iade edilmesi zorunlu olacak. Bu maddeyle, iade sürecinde yaşanan belirsizliklerin önüne geçilmesi amaçlanıyor.
Ücretsiz iptal ve ek tüketici hakları
Yeni düzenleme, ön ödemeli rezervasyonlarda da tüketici lehine önemli haklar tanıyor. Araç teslim saatinden 24 saat öncesine kadar, herhangi bir gerekçe göstermeden ve kesinti olmaksızın iptal yapılabilecek. Ayrıca olağan kullanım sonucu oluşan aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden ücret talep edilemeyecek. Bu hüküm, özellikle hasar iddiaları üzerinden yaşanan anlaşmazlıkları azaltmayı hedefliyor.
Bakımsız araçlar trafikten çekilecek
Taslak, araç güvenliğine ilişkin net kurallar da içeriyor. Periyodik bakımı yapılmamış araçların kiralanması yasaklanacak. Kış şartlarında talep edilmesi halinde kış lastiği işletme tarafından sağlanacak ve bunun için ek ücret istenemeyecek. Kasko ve sigorta da kira bedeline dahil olacak, tüketiciye sonradan sürpriz maliyet çıkarılamayacak.
Değer kaybı taleplerine yargı freni
Yeni yönetmelik, son dönemde sıkça gündeme gelen “değer kaybı” taleplerine de sınır getiriyor. Mahkeme kararı olmadan, kiracıdan bu ad altında ücret talep edilemeyecek. Ayrıca arıza ve hasar durumlarında tüketicinin işletmeye 7/24 ulaşabileceği bir iletişim altyapısı kurulması zorunlu hale geliyor.
İlan sitelerine sıkı denetim geliyor
Taslak sadece kiralama firmalarını değil, ilan siteleri ve çevrim içi platformları da kapsıyor. Bu platformlar, ilan veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olacak. Yetki belgesi bulunmayan firmaların ilanları yayımlanamayacak. Mevcut işletmelere uyum sağlamaları için 1 Ocak 2027’ye kadar süre tanınacak.
