Hürmüz Boğazı, günlük yaklaşık 20 milyon varil petrol ve petrol ürününün taşındığı stratejik bir geçit konumunda bulunuyor. Deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık üçte biri bu koridor üzerinden küresel pazarlara ulaştırılıyor. Sevkiyatın önemli bölümü Çin başta olmak üzere Asya ülkelerine yöneliyor.
Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Orta Doğu üreticilerinin ham petrol ve kondensat ihracatında da boğaz kritik rol oynuyor. Küresel doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’si de bu su yolundan gerçekleştiriliyor.
Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nın İran tarafından geçmişte de zaman zaman stratejik baskı unsuru olarak gündeme getirildiğini ancak fiili bir kapanma adımının bugüne kadar atılmadığını hatırlatıyor.
Petrol Fiyatlarında 10 Dolar ve Üzeri Artış Beklentisi
Washington Arap Körfez Ülkeleri Enstitüsü Misafir Öğretim Üyesi Kate Dourian, doğrudan askeri çatışmaya geçilmesinin piyasa hesaplamalarını değiştirdiğini belirtti. Dourian, Asya piyasalarının açılmasıyla ham petrol fiyatlarında 10 dolar ve üzerinde artış görülebileceğini ifade etti.
Dourian, Orta Doğu’daki üretim veya ihracatta büyük ölçekli bir kesintinin henüz doğrulanmadığını, Körfez üreticilerinin üretime devam ettiğini ancak tanker trafiğindeki yavaşlamanın bile piyasaları sıkılaştırabileceğini söyledi. Küresel yedek üretim kapasitesinin büyük kısmının Körfez bölgesinde bulunduğuna dikkat çekti.
Katar’ın LNG ihracatının ana çıkış noktası olan Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmelerin, doğal gaz fiyatlarını da etkileyebileceği belirtildi.
Brent Petrolde Yüzde 50’ye Varan Artış Senaryosu
George Mason Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Enerji Uzmanı Umud Shokri ise Hürmüz Boğazı’nın kapanması durumunda Brent petrol fiyatlarının başlangıçta yüzde 20 ila 50 arasında artabileceğini ifade etti.
Shokri, petrol ve LNG arzında yaşanabilecek kesintilerin kısa vadede fiyatları 100-150 dolar bandına taşıyabileceğini belirtti. Bu durumun ABD’de benzin fiyatlarını galon başına 1-2 dolar veya daha fazla artırabileceğini, bunun da enflasyon beklentilerini yukarı çekebileceğini kaydetti.
Yükselen enerji maliyetlerinin taşımacılık ve üretim giderlerini artırabileceği, bunun da tüketici fiyatlarına yansıyabileceği ifade edildi. Ayrıca ABD Merkez Bankası’nın para politikası kararlarının da bu gelişmelerden etkilenebileceği belirtildi.
Asya Pazarları Yakından Etkilenebilir
Uzmanlar, Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi ülkelerin Körfez petrolüne yüksek oranda bağımlı olduğunu vurguladı. Bu nedenle Hürmüz Boğazı’na ilişkin gelişmelerin özellikle Asya piyasalarında hızlı fiyat hareketlerine yol açabileceği ifade edildi.
Hürmüz Boğazı’nın kapanmasına yönelik iddiaların doğrulanması halinde, küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalar yaşanabileceği belirtiliyor. Piyasalardaki yönün, İran’ın atacağı sonraki adımlara bağlı olacağı ifade ediliyor.
