Türkiye'nin tarım ve gıda sanayisi, küresel pazarlardaki çalkantılara ve tedarik zincirindeki darboğazlara rağmen ihracat kulvarında vites yükseltti. Türkiye İhracatçılar Meclisinden (TİM) derlenen verilere göre; hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörü, ocak-temmuz dönemini kapsayan 7 aylık süreçte 6,9 milyar dolarlık dış satıma imza attı.
Sektörün katma değerli üretim performansı da verilere yansıdı. Ayçiçeği yağından makarnaya, buğday unundan çikolata ve şekerleme ürünlerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan sektörde, kilogram başına ortalama ihracat birim fiyatı yüzde 6,5’lik artışla 1,1 dolara tırmandı.
Ayçiçeği Yağı Zirvedeki Yerini Korumayı Başardı
Ürün grupları bazında incelendiğinde, ihracatın amiral gemisi her zamanki gibi ayçiçeği yağı oldu. Geçen yılın aynı dönemine göre dış satımını yüzde 21,2 oranında artıran ayçiçeği yağı, 769,3 milyon dolarlık hacimle sektörün en fazla gelir getiren kalemi olarak kayıtlara geçti.
Ayçiçeği yağını, uluslararası pazarlarda ivme kazanan çikolata ve kakao bazlı ürünler izledi. Bu kategoride gerçekleşen 588,7 milyon dolarlık ihracat, Türk tatlı ve şekerleme mamullerinin küresel talebini bir kez daha ortaya koydu. Ülke bazlı pazarlarda ise Irak 855,9 milyon dolarlık alımla ilk sıradaki yerini korurken, ABD 538,5 milyon dolarlık ithalatla Türkiye'nin en büyük ikinci gıda pazarı olmayı sürdürdü.
El Nino ve Jeopolitik Riskler Küresel Piyasaları Baskılıyor
Sektörün performansını değerlendiren TİM Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Nihat Uysallı, dünya tarım ticaretinin oldukça zorlu bir sınavdan geçtiğini vurguladı. İklim anomalileri, jeopolitik gerilimler ve lojistik engellerin eş zamanlı hissedildiğine dikkat çeken Uysallı; ABD, Almanya, Fransa ve Avustralya gibi dev üreticilerde El Nino ve aşırı sıcakların rekolte beklentilerini ciddi oranda düşürdüğünü belirtti.
Uysallı, buğday fiyatlarının kile başına 7 dolar seviyesinin üzerine çıkmasının gıda piyasalarındaki tansiyonu yükselttiğini ifade ederken, Karadeniz hattında Azak Denizi merkezli aksamalar ile liman altyapı yetersizliklerinin sevkiyat hızını kestiğine işaret etti. Karadeniz'de kâğıt üzerinde gerileyen fiyatlara rağmen, Baltık ve Romanya limanlarında savaş riski priminin yol açtığı yüksek navlun maliyetlerinin bölgeden buğday alımını zorlaştırdığını söyledi.
Tarihi Buğday Rekoltesi Türkiye İçin Stratejik Bir Kalkan Oldu
Tüm bu küresel risklere karşı Türk gıda sanayisinin esnek tedarik yapısı ve yüksek işleme kapasitesiyle proaktif bir duruş sergilendiğini kaydeden Uysallı, iç piyasadaki güçlü rekoltenin en büyük güvence olduğunu vurguladı.
Türkiye'nin bu sezon 23 milyon tonu aşarak tarihi rekor kıran buğday üretimine değinen Uysallı, Toprak Mahsulleri Ofisinin (TMO) 11 milyon tona ulaşan alım garantisinin piyasa istikrarına büyük katkı sağladığını belirtti. Yurt içindeki bu yüksek üretimin, uluslararası pazarlarda baş gösteren arz krizlerine karşı Türkiye için çok kritik bir stratejik ihtiyat oluşturduğu ifade edildi.
