Şirketlerin bir hesap dönemi boyunca elde ettiği kazanç üzerinden alınan kurumlar vergisi, işletmelerin temel mali yükümlülükleri arasında bulunuyor. Anonim ve limited şirketlerin yanı sıra kooperatifler ve bazı iktisadi işletmeler de kurumlar vergisi kapsamında değerlendiriliyor. 2026 yılında kurumlar vergisi oranının kaç olduğu kadar, verginin hangi kazanç üzerinden hesaplandığı ve beyannamenin ne zaman verileceği de mükelleflerin gündeminde. Asgari kurumlar vergisi uygulaması ise hesaplama sürecinde ayrıca önem taşıyor.
Kurumlar vergisi 2026 oranı kaç?
2026 yılında genel kurumlar vergisi oranı, vergi matrahı üzerinden yüzde 25 olarak uygulanıyor. Oran, şirketin vergiye tabi kazancının belirlenmesinin ardından ortaya çıkan matraha uygulanıyor.
Verginin hesaplanmasında şirketin dönem boyunca elde ettiği gelirlerin tamamı doğrudan vergi matrahı kabul edilmiyor. Kanunen kabul edilen giderler, bazı istisna ve indirimler ile mevzuat kapsamında dikkate alınan diğer unsurlar hesaplamaya dahil ediliyor.
Bu nedenle şirketin toplam cirosu ile kurumlar vergisine esas kazancı aynı tutar olmayabiliyor.
Kurumlar vergisini kimler öder?
Kurumlar vergisinin mükellefleri arasında başta sermaye şirketleri geliyor. Anonim şirketler, limited şirketler ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler kurumlar vergisi kapsamında yer alıyor.
Kooperatifler de şartları taşıdıkları takdirde kurumlar vergisi mükellefi kabul ediliyor. Bunun yanında kamu kurumlarına, dernek veya vakıflara bağlı olarak faaliyet gösteren bazı iktisadi işletmeler de elde ettikleri kazanç üzerinden vergiye tabi tutuluyor.
Türkiye'de kanuni merkezi veya iş merkezi bulunan kurumlar tam mükellef olarak değerlendiriliyor. Bu kurumların Türkiye'deki faaliyetlerinin yanı sıra yurt dışından elde ettikleri kazançlar da belirli şartlar çerçevesinde vergilendirmeye konu olabiliyor.
Kanuni ve iş merkezi Türkiye dışında bulunan kurumlar ise dar mükellef sayılıyor. Dar mükellef kurumların vergilendirilmesinde temel olarak Türkiye'de elde ettikleri kazançlar dikkate alınıyor.
Kurumlar vergisi nasıl hesaplanır?
Kurumlar vergisinin hesaplanmasında ilk aşama, şirketin ilgili dönemde elde ettiği kazancın belirlenmesi oluyor. Ticari faaliyetlerden elde edilen gelirlerden mevzuata göre indirilebilecek giderler düşülerek vergiye esas kazanç ortaya çıkarılıyor.
Geçmiş yıllardan devreden zararlar da kanunda öngörülen şartlar ve süreler çerçevesinde matrahın belirlenmesinde dikkate alınabiliyor.
Buna karşılık vergi mevzuatı tarafından indirimi kabul edilmeyen bazı giderler kurum kazancının tespitinde düşülemiyor. Bu nedenle şirketin muhasebe kayıtlarında görülen net kâr ile kurumlar vergisi matrahı arasında farklılık oluşabiliyor.
Vergiye tabi matrah belirlendikten sonra ilgili kurumlar vergisi oranı uygulanıyor. Genel oran üzerinden yapılan hesaplamada matrahın yüzde 25'i kurumlar vergisi tutarını oluşturuyor.
Asgari kurumlar vergisi nedir?
Kurumlar vergisi hesaplamasında öne çıkan başlıklardan biri de asgari kurumlar vergisi uygulaması. Düzenleme kapsamında, belirli şartları sağlayan şirketlerin indirim ve istisnalar uygulanmadan önceki kazançları üzerinden hesaplanan verginin belirlenen asgari seviyenin altında kalmaması amaçlanıyor.
Yurt içi asgari kurumlar vergisi uygulamasında yüzde 10'luk alt sınır dikkate alınıyor. Bu sistem, çeşitli istisna ve indirimlerden yararlanan şirketlerin hesaplanan vergisinin belirli bir seviyenin altına düşmesini önlemeye yönelik bulunuyor.
Öte yandan uluslararası ölçekte faaliyet gösteren büyük şirketler açısından küresel asgari kurumlar vergisi uygulaması da önem taşıyor. Küresel uygulamada dikkate alınan asgari oran yüzde 15 olarak belirtiliyor.
Asgari vergi uygulamasının kapsamı ve hesaplama yöntemi, şirketin faaliyet yapısına ve ilgili mevzuatta yer alan şartlara göre değişebiliyor.
Kurumlar vergisi beyannamesi ne zaman verilir?
Kurumlar vergisi beyannamesi, şirketlerin bir önceki hesap döneminde elde ettiği kazançlar esas alınarak hazırlanıyor. Takvim yılı esasına göre faaliyet gösteren kurumlarda beyanname verme dönemi 1-30 Nisan tarihleri arasında bulunuyor.
Mükelleflerin beyannamelerini süresi içerisinde vermeleri ve hesaplanan vergiyi ilgili ödeme takvimine göre yerine getirmeleri gerekiyor.
Özel hesap dönemi kullanan şirketlerde ise beyan süresi hesap döneminin sona ermesine göre belirlenebiliyor. Bu nedenle şirketlerin yalnızca takvim yılına göre hareket etmek yerine kendi hesap dönemlerini ve vergi yükümlülüklerini dikkate almaları önem taşıyor.
