AFYONKARAHİSAR - Türkiye’nin önemli meyve üretim merkezlerinden Afyonkarahisar’ın Çay ve Sultandağı ilçelerinde, tescilli Napolyon kirazının hasat sezonu büyük bir ekonomik krizle başladı. Geçtiğimiz yıl iklim şartları nedeniyle ürün alamayan bölge çiftçisi, bu yıl yüksek rekolte sevinci yaşayamadan fiyat şokuyla sarsıldı. Sezon başında kalitesine göre kilogramı 30 ile 70 TL arasında alıcı bulan Napolyon kirazı, kısa sürede 15 ile 60 TL seviyelerine kadar geriledi. Fiyatların maliyet tabanının çok altında kalması, üreticileri radikal kararlar almaya zorluyor.
"Emeklerimizin Karşılığı Yok, Ağaçları Sökeceğiz"
Bölgenin en önemli geçim kaynağı olan kiraz üretiminde yaşanan değer kaybı, çiftçiyi çaresiz bıraktı. Yaşadıkları mağduriyeti dile getiren bölge üreticilerinden Ahmet Demirbaş, üst üste iki yıldır zarar ettiklerini vurguladı. Demirbaş, “Kiraz üreticisi olarak döktüğümüz alın terinin karşılığını alamıyoruz. Geçen yıl ürün yoktu ve zarar etmiştik. Bu yıl ürün var ama yine zarar ediyoruz. Yetkililerin acilen bu duruma müdahale etmesini bekliyoruz. Eğer böyle devam ederse, geçimimizi sağlayamadığımız için kiraz ağaçlarını kökünden sökmeyi düşünüyoruz” diyerek krizin boyutunu gözler önüne serdi.
"Rekolte Yüksek Ancak Girdi Maliyetleri Bel Büküyor"
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Çay Ticaret ve Sanayi Odası Yönetim Kurulu Başkanı Sebahattin Dündar, bu sezon ürün miktarının oldukça bol olduğunu ancak bunun kazanca dönüşmediğini belirtti. Serbest piyasa koşullarında fiyat müdahale yetkilerinin bulunmadığına dikkat çeken Dündar, şu ifadeleri kullandı:
"Bu yıl kiraz rekoltesi son derece tatmin edici. Ancak üreticimiz kar edemiyor. Akaryakıttan ilaca, gübreden işçiliğe kadar tüm girdiler çok pahalı. Buna karşın tüccar kirazı çok ucuza kapatıyor. Biz kurum olarak tüccarın alım fiyatlarına müdahale edemiyoruz, böyle bir yasal yetkimiz yok. Maalesef şu an sadece üreticilerimizin sesini ve sıkıntılarını ilgili mercilere duyurmaya çalışıyoruz."
Bir Kilogram Kirazın Maliyeti Satış Fiyatının 4 Katı
Çay Ziraat Odası Başkanı Ali Bozpınar ise üreticinin karşı karşıya kaldığı finansal çıkmazı rakamlarla açıkladı. Bölgede bu yıl yaklaşık 40 bin tonluk bir rekolte beklendiğini ifade eden Bozpınar, üretim masraflarının satış fiyatlarıyla uyuşmadığını söyledi. Bozpınar, “Bugün bir tarım işçisinin günlük yevmiyesi 1500 Türk lirası. Bir işçi gün boyunca ancak 40 kilogram kiraz toplayabiliyor. Buna ilaç, gübre, sulama ve nakliye masrafları da eklendiğinde, 1 kilogram kirazın üreticiye maliyeti 65 lirayı buluyor. Maliyeti 65 lira olan ürünü 15 liraya satmak sürdürülebilir değil” dedi.
Avrupa Pazarı ve Teşvik Eşitsizliği İhracatı Vurdu
Türk kirazının uluslararası pazarda karşılaştığı haksız rekabete de değinen Ziraat Odası Başkanı Bozpınar, Avrupa ülkelerinin bu dönemde üretimi eş zamanlı olan Yunanistan ve Polonya’ya yöneldiğini belirtti. Avrupa Birliği'nin kendi üreticisine sağladığı devasa teşviklerin Türk üreticisini pazarın dışına ittiğini savunan Bozpınar, sözlerini şöyle tamamladı:
"Yunanistan ve Polonya’daki kiraz üreticisi ürününü 1 avroya satıyor. Bunun üzerine Avrupa Birliği’nden de 2 avro net teşvik alıyor. Böylece o üreticinin eline kilogram başına 3 avro geçmiş oluyor ve rekabet gücü katlanıyor. İçeride ihracat kanalları tıkanınca, iç piyasadaki fiyatlar tamamen tüccarın insafına ve kendi belirlediği fiyat politikasına kalıyor. Sonuç olarak olan yine Türk çiftçisine oluyor, üreticimiz göz göre göre zarar ediyor."
