Polonya'nın devlet kontrolündeki enerji şirketi Orlen'in Venezuela ve Güney Sudan'dan petrol tedarik etmek amacıyla başlattığı girişim, ülke tarihinin en büyük finansal skandallarından birine dönüştü.
Polonya Parlamentosu kayıtlarına göre, iştirak şirket Orlen Trading Switzerland (OTS) üzerinden yürütülen ve çok sayıda aracının dahil edildiği sözleşmelerin toplam hacmi yaklaşık 400 milyon doları buldu.
Boş bekleyen tankerler ve milyonluk ek masraflar
Mayıs 2024'te parlamentoda açıklamalarda bulunan dönemin Devlet Varlıkları Bakan Yardımcısı Robert Kropiwnicki, Venezuela'ya gönderilen kiralık tankerlerin limanlarda yükleme yapılmadan bekletildiğini ve taahhüt edilen petrolün neredeyse hiç teslim edilmediğini bildirdi.
Parlamento tutanaklarına yansıyan verilere göre OTS, sürecin yönetilememesi nedeniyle ciddi bir ek külfetle karşı karşıya kaldı. Tanker kiralamaları için yaklaşık 60 milyon dolar, sözleşme fesih bedelleri için 8 milyon dolar ve gemilerin bekleme tazminatları için 30 milyon dolar ödeme yapıldı. Böylece sadece lojistik ve bekleme maliyetlerinden doğan ek zarar 100 milyon dolara ulaştı.
Orlen Grubu'nda yaşanan bu kriz, şirketin 2023 yılında açıkladığı 15 milyar zlotiye yakın rekor net kâr tablosuna da gölge düşürdü. Petrol tedarikinde yaşanan devasa finansal kayıplar ve türev işlem krizleri, şirketin hissedar değerinde ve piyasa itibarında sert dalgalanmalar yarattı.
Eski yöneticilere 25 yıl hapis talebi ve Tether iddiası
Skandalın adli boyutunda Varşova Bölge Savcılığı, 7 Ağustos 2026 tarihinde resmi iddianameyi hazırladı. Savcılık, Ağustos-Aralık 2023 dönemindeki 3 olumsuz alım sözleşmesi nedeniyle şirketin 378 milyon dolar (yaklaşık 1,5 milyar zloti) zarara uğratıldığını belirterek 3 eski yönetici hakkında dava açtı. Varlıkları korumamakla suçlanan sanıklar için 25 yıla kadar hapis cezası isteniyor. BAE'de bulunan eski OTS yöneticisi Samer A. hakkında ise iade süreci başlatıldı.
Soruşturmanın para trafiği boyutunda Financial Times'ın 15 Eylül tarihli araştırması dikkat çekici detaylar ortaya koydu. Araştırmaya göre, Venezuela petrolü için ödenen 230 milyon dolarlık avansın önemli bir kısmı, dolar endeksli kripto para birimi Tether (USDT) kullanılarak aracı hesaplara aktarıldı. Sevkiyatların gerçekleşmemesi üzerine bu fonların büyük bölümünün geri alınamadığı kaydedildi. Polonya makamlarının kayıp fonları izleme çalışmaları sürüyor.
