İstanbul Sanayi Odası (İSO) tarafından gerçekleştirilen "Türkiye’nin İkinci 500 Büyük Sanayi Kuruluşu-2025" araştırmasının sonuçları kamuoyuyla paylaşıldı. Sanayi sektörünün orta ölçekli yapısını temsil eden kuruluşların performansını ölçen çalışma; yüksek finansman maliyetlerinin, daralan kâr marjlarının ve üretimdeki sınırlı büyümenin sanayici üzerindeki baskısını gözler önüne serdi. Veriler, üreticinin elde ettiği kazancın neredeyse tamamını faiz giderlerine harcamak durumunda kaldığını gösteriyor.
Reel Büyümede Sınırlı Hareketlilik
Araştırma sonuçlarına göre, İSO İkinci 500 listesinde yer alan şirketlerin üretimden satışları nominal bazda yüzde 25,7 oranında bir yükseliş kaydererek 1 trilyon 750 milyar lira seviyesine ulaştı. Yaşanan bu nominal artış, 2020 yılından bu yana kaydedilen en düşük büyüme oranı olarak kayıtlara geçti.
Yıllık ortalama Yurt İçi Üretici Fiyatları Endeksi (Yİ-ÜFE) ile arındırılmış veriler incelendiğinde ise reel tablonun oldukça durağan seyrettiği görüldü. Üretimden satışlardaki reel artış yalnızca binde 2 ile ifade edilebilecek son derece sınırlı bir düzeyde kaldı. Son üç yıldır gözlemlenen gerileme trendinin ardından gelen bu ılımlı artış, sektördeki toparlanmanın henüz ivme kazanmadığına işaret ediyor.
Kârlılık Göstergeleri Geçmiş Yılların Gerisinde
Sektörün kârlılık kalemlerinde yaşanan nominal artışlar ise büyük oranda bir önceki yılın düşük seviyelerinden kaynaklanan "baz etkisi" ile şekillendi. 2025 dönemi verilerine bakıldığında, tüm temel kârlılık oranlarının son 10 yıllık ortalamaların belirgin şekilde altında kaldığı tespit edildi.
Faaliyet Kârı: Firmaların toplam faaliyet kârı yüzde 35,4 artarak 160 milyar liraya çıksa da yüzde 7,7'lik faaliyet kârlılığı oranı, geçmiş 10 yılın ortalaması olan yüzde 10,9'un gerisinde seyretti.
FAVÖK ve Vergi Öncesi Kâr: Faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr (FAVÖK) 264 milyar liraya ulaşarak yüzde 12,8 kârlılık oranında yatay bir grafik çizdi. Vergi öncesi dönem kârlılığı ise yüzde 2,2 ile son 10 yılın ortalaması olan yüzde 6,6'ya yaklaşamadı.
Bilanço Dengeleri ve Risk Tablosu
Finansman yükünün işletme sermayelerini erittiği bu süreçte, dönem kârı ve zararı kalemlerinde de dikkat çekici bir tablo ortaya çıktı. İSO İkinci 500 bünyesinde vergi öncesi dönemde zarar ettiğini bildiren firma sayısı 155’e gerilese de bu rakam, 2008 küresel finans krizinden bu yana kaydedilen en yüksek ikinci seviye olarak kayıtlara geçti.
İşletmelerin aktif ve özkaynak kârlılıklarındaki sınırlı toparlanma, sanayicinin içinde bulunduğu finansman kıskacını ve yüksek maliyet ortamında ayakta kalma mücadelesini net bir şekilde doğruluyor.
