Türkiye’de atık yönetimi alanındaki çalışmalar, 2017 yılında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayelerinde başlatılan Sıfır Atık Projesi kapsamında yürütülüyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen proje, sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda atıkların kontrol altına alınmasını ve çevresel kaynakların korunmasını hedefliyor.
Proje kapsamında Türkiye genelinde 205 bin binada Sıfır Atık Yönetim Sistemi uygulanmaya başlandı. Projenin başlangıcında yüzde 13 olan geri kazanım oranı ise 2024 yılı itibarıyla yüzde 36,08 seviyesine yükseldi. Yetkililer, bu oranın 2035 yılına kadar yüzde 60’a çıkarılmasını hedefliyor.
Geri dönüşümle ekonomiye milyarlarca liralık katkı
Sıfır Atık Hareketi kapsamında geri dönüşüm faaliyetleri sayesinde önemli miktarda atık ekonomiye kazandırıldı. Son 8 yılda:
32,5 milyon ton kağıt ve karton,
9,1 milyon ton plastik,
3,1 milyon ton cam,
6,4 milyon ton metal,
23,4 milyon ton organik ve diğer geri dönüştürülebilir atık
geri dönüşüm sürecine dahil edildi.
Bu geri kazanım faaliyetleri sonucunda Türkiye ekonomisine 256 milyar liralık katkı sağlandı.
Enerji ve doğal kaynak tasarrufu sağlandı
Geri dönüşüm uygulamaları çevresel kaynakların korunmasına da katkı sağladı. Sıfır Atık Projesi kapsamında:
1,71 trilyon litre su,
54,6 milyar litre petrol
tasarruf edildi.
Ayrıca geri dönüşüm faaliyetleri sayesinde 227,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlandı. Bu miktarın yaklaşık 40 milyon hanenin bir yıllık elektrik tüketimine eş değer olduğu ifade edildi.
Proje kapsamında 150 milyon ton karbondioksit salımı da önlendi. Bu kazanımın yaklaşık 30 milyon aracın yıllık karbon emisyonuna eş değer olduğu belirtildi.
Plastik poşet uygulamasıyla ham madde ithalatı azaldı
Plastik poşetlerin ücretlendirilmesi uygulaması, plastik ham madde kullanımını da doğrudan etkiledi. 2019-2025 yılları arasında plastik poşet tüketimindeki düşüş sayesinde plastik üretiminde kullanılan ham madde ithalatı da azaltıldı.
Bu kapsamda uygulamanın toplamda yaklaşık 28 milyar liralık tasarruf sağladığı açıklandı. Aynı dönemde yaklaşık 168 bin ton sera gazı emisyonunun da oluşmasının önüne geçildiği bildirildi.
Sıfır Atık bilinci eğitimlerle yaygınlaştırılıyor
Sıfır Atık Projesi kapsamında yürütülen bilinçlendirme çalışmaları da devam ediyor. Bakanlık verilerine göre bugüne kadar 21 milyon 869 bin 152 kişi Sıfır Atık farkındalık eğitimlerine katıldı.
Ayrıca atık yağlar, atık pil ve akümülatörler, ömrünü tamamlamış lastikler, elektrikli ve elektronik eşya atıkları, bitkisel atık yağlar, hafriyat toprağı, inşaat ve yıkıntı atıkları ile ömrünü tamamlamış araçlar gibi özel atıkların toplanması ve geri kazanımı için eğitim ve mevzuat çalışmaları sürdürülüyor.
Depozito İade Sistemi ile geri dönüşüm artırılacak
Cam, plastik ve alüminyum ambalajların geri dönüşümünü artırmayı hedefleyen Depozito İade Sisteminin Türkiye genelinde yaygınlaştırılması da planlanıyor. Bu sistemle birlikte geri dönüşüm miktarının artırılması ve atıkların ekonomiye daha etkin şekilde kazandırılması amaçlanıyor.
