Gıda fiyatlarında tarladan tezgâha uzanan tedarik zincirindeki fiyat makasını daraltmayı hedefleyen kapsamlı kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) gündemine taşındı. Hazırlanan taslak metin; aracı sayısını en aza indirgemeyi, toptancı hallerini modernize etmeyi ve piyasada spekülatif hareketlerle haksız kazanç sağlayanlara yönelik yaptırımları en üst seviyeye taşımayı amaçlıyor.
Yeni modelle birlikte toptancı hallerinin açılış, ruhsatlandırma ve işleyiş yetkileri Ticaret Bakanlığı çatısı altında toplanırken, geleneksel pazar yerleri dijital altyapıyla entegre modern ticaret merkezlerine dönüştürülecek.
Kooperatiflere Güçlü Teşvik: Vergisiz Dönem Başlıyor
Üreticiyi doğrudan pazara bağlamak amacıyla tarımsal örgütlenmelere kritik imtiyazlar tanınıyor. Taslağa göre:
Üretici birlikleri ile kooperatiflere hallerde ücretsiz yer tahsis edilecek,
Mevcut alanlarda yüzde 75'e varan kira indirimi uygulanacak,
Bu kuruluşlar gelir vergisi muafiyetiyle desteklenecek,
Ülke genelindeki tarımsal kooperatif sayısının iki katına çıkarılması için teşvik mekanizmaları işletilecek.
Stokçuluğa 1 Milyon TL, Kural Tanımayan Perakendeciye 50 Milyon TL Ceza
Piyasada suni arz darlığı yaratarak fiyatları yukarı çekenlere uygulanan yaptırımlarda köklü bir artışa gidiliyor. Mevcut durumda 177 bin 340 lira olan stokçuluk ve manipülasyon cezası 1 milyon TL’ye yükseltiliyor.
Bunun yanı sıra:
Fiyat düşüşünü engellemek adına ürünleri kasıtlı ya da usulsüz imha eden işletmelere 200 bin lira ceza kesilecek; bu aktörler 3 yıl boyunca tüm tarımsal desteklerden menedilecek.
Standart dışı taşıma ve ambalajlamayla ürün zayiatına yol açanlara 36 bin lira idari yaptırım uygulanacak.
Doğrudan üreticiden alım yapma yükümlülüğünü ihlal eden büyük zincir market ve perakendeciler, yıllık 50 milyon liraya kadar varan rekor para cezalarıyla karşı karşıya kalacak.
Market Raflarına Yerli Ürün Kotası ve Dijital Takip
Tedarik zincirinin şeffaflaştırılması amacıyla hallerde uçtan uca dijital takip altyapısı kurulacak. Ürünlerin üretim yerinden çıkış tarihi, stok durumu ve satış hareketleri anlık olarak izlenebilecek.
Perakende sektöründe de yerli üreticiyi koruyacak adımlar devreye giriyor. Marketlerin reyonlarında yerli tarım ürünlerine ayrılan alan artırılacak; yerli ürün oranını yükselten ticari işletmelere özel vergi kolaylıkları sunulacak.
Bakan Yumaklı: "AK Parti Grubu Çalışmaları Tamamladı"
Sürece dair değerlendirmede bulunan Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, yasa teklifine ilişkin hazırlıkların AK Parti grubu nezdinde tamamlandığını ve taslağın kısa süre içinde Meclis komisyonuna geleceğini bildirdi.
Bakan Yumaklı, büyük perakende satış noktalarının doğrudan üretici birliklerinden alım yapmasının önünün açılacağını belirterek, tarladan çıkan ürünün doğrudan tüketiciye ulaştırılmasıyla hem lojistik kayıpların hem de aracı kaynaklı maliyet baskısının ortadan kalkacağını vurguladı.
