Serebral palsinin yalnızca hareket becerilerini değil, farklı gelişim alanlarını da etkileyebileceğini belirten Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Gülşen Köse, her çocuğun ihtiyaçlarının farklı olduğunu vurguladı. Prof. Dr. Köse, "Erken değerlendirme, çocuğun ihtiyaçlarının zamanında belirlenmesine yardımcı olabilir. Uygun desteklerin planlanması, gelişimin farklı alanlarının desteklenmesi açısından önemlidir" dedi.
Serebral palsinin etkileri ve değerlendirme süreci
Gelişmekte olan beynin gebelik, doğum veya erken çocukluk döneminde etkilenmesi sonucunda ortaya çıkabilen serebral palsinin, başta hareket ve postür gelişimi olmak üzere farklı alanları etkileyebildiği bildirildi. Liv Hospital Ulus Çocuk Nörolojisi Uzmanı Prof. Dr. Gülşen Köse, serebral palsinin tek tip bir klinik tablo olmadığını ifade etti. Çocukların etkilenme düzeylerinin ve ihtiyaçlarının birbirinden farklı olabileceğini kaydetti.
Prof. Dr. Köse, serebral palsili çocukların yalnızca motor becerileri açısından değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti. İletişim, beslenme, görme, işitme, öğrenme ve günlük yaşam becerilerinin de değerlendirme sürecinde dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
Gelişim basamaklarındaki farklılıkların gözlemlenmesi
Bebeklik ve erken çocukluk döneminde bazı gelişimsel farklılıkların aileler tarafından fark edilebileceğini dile getiren Prof. Dr. Köse, baş kontrolünde gecikme, dönme, oturma, emekleme veya yürümenin beklenenden geç gerçekleşmesi gibi durumların değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Vücudun bir tarafının diğerine göre daha fazla kullanılması, kaslarda belirgin sertlik veya gevşeklik ve hareketlerde asimetri gibi durumlarda da çocuk nörolojisi değerlendirmesinin önemli olduğunu vurguladı.
Prof. Dr. Köse, "Her gelişimsel farklılık serebral palsi anlamına gelmez. Ancak çocuğun gelişiminde belirgin bir gecikme veya farklılık fark edildiğinde değerlendirmeyi ertelememek önemlidir. Erken değerlendirme, çocuğun ihtiyaçlarının belirlenmesine ve gerekli desteğin planlanmasına yardımcı olabilir" şeklinde konuştu.
Serebral palside erken dönemde başlanan desteklerin yalnızca hareket becerileriyle sınırlı olmadığını belirten Prof. Dr. Köse, iletişim ve günlük yaşam becerilerinin de gelişim planında dikkate alınması gerektiğini ifade etti. Eğitim sürecinin de çocuğun ihtiyaçları doğrultusunda desteklenmesinin önem taşıdığını dile getirdi.
Prof. Dr. Köse, "Erken müdahalenin amacı çocuğu belirli bir gelişim kalıbına zorlamak değildir. Amaç, sahip olduğu potansiyeli mümkün olduğunca kullanabilmesini desteklemektir. Çocuğun hareket etmesi kadar iletişim kurabilmesi ve günlük yaşam becerilerini geliştirebilmesi de önemlidir" dedi.
Serebral palsili çocukların takip ve tedavisinde farklı uzmanlık alanlarının birlikte çalışmasının gerekli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Köse, çocuk nörolojisi değerlenmesinin yanı sıra çocuğun ihtiyaçlarına göre farklı branşlardan destek alınabileceğini belirtti. Bu alanlar arasında fizik tedavi ve rehabilitasyon, çocuk ortopedisi, fizyoterapi, göz hastalıkları, çocuk gastroenterolojisi, dil ve konuşma terapisi ve iş-uğraşı terapisi bulunabileceğini kaydetti.
Prof. Dr. Köse, "Çocuğun ihtiyaçları büyüdükçe değişebilir. Bebeklik döneminde öncelikli olan bir hedef, okul çağında farklı bir hedef haline gelebilir. Bu nedenle takip ve rehabilitasyon planı çocuğun gelişimine göre düzenli olarak yeniden değerlendirilmelidir" diye konuştu.
Serebral palsi sürecinde aile desteğinin ve çocuğun sosyal yaşama katılımının önemine dikkat çeken Prof. Dr. Köse, "Serebral palsi ile yaşayan bireylerin yaşamını yalnızca tıbbi tedavi belirlemez. Aile desteği, eğitim, sosyal çevre ve erişilebilir koşullar da önemlidir. Çocuğun ihtiyaç duyduğu sağlık hizmetlerine ulaşabilmesinin yanı sıra eğitim ve sosyal yaşamda desteklenmesi gerekir. Bu yaklaşım, çocuğun günlük yaşamını kolaylaştırmaya ve toplumsal yaşama katılımını desteklemeye katkı sağlayabilir" dedi. Dünya Serebral Palsi Günü’nün farkındalığın artırılması açısından önemli olduğunu ifade eden Prof. Dr. Köse, ailelerin çocuklarının gelişimindeki farklılıkları gözlemlemeleri ve gerektiğinde sağlık profesyonellerinden destek almaları gerektiğini belirtti. Prof. Dr. Köse, "Her çocuğun gelişimi ve ihtiyaçları farklıdır. Önemli olan bu ihtiyaçları zamanında fark etmek ve uygun desteği planlamaktır. Çocuğun ihtiyaçları zaman içinde değişebileceği için verilen desteğin de gelişimine göre yeniden değerlendirilmesi gerekir" ifadelerini kullandı.
LİV HOSPİTAL ULUS ÇOCUK NÖROLOJİSİ UZMANI PROF. DR. GÜLŞEN KÖSE
