En düşük emekli maaşı için hazırlanan yeni sistem milyonlarca SSK ve Bağ-Kur emeklisinin gündeminde. Özellikle kök maaş ve tamamlama farkı uygulamasında yapılması planlanan değişiklikler dikkat çekiyor. Emekli maaşı hesaplama sistemi, güncelleme katsayısı ve prim gün sayısı gibi başlıklar yeniden masaya yatırılırken, “Yeni model beni kapsıyor mu?” sorusu en çok aratılan konular arasında yer alıyor. Temmuz ayı ise düzenlemelerin netleşmesi açısından kritik bir takvim olarak öne çıkıyor.
Emekli Maaşı Hesaplama Sistemi Nasıl İşliyor?
Türkiye’de emekli maaşı hesaplama sistemi üç farklı döneme göre şekilleniyor: 1999 öncesi, 1999–2008 arası ve 2008 sonrası sigorta başlangıcı olanlar için farklı aylık bağlama oranları uygulanıyor. Bu çok katmanlı yapı, emekli aylıklarının hesaplanmasını karmaşık hale getiriyor.
Aylık bağlama oranı, çalışılan dönem ve yatırılan prim tutarına göre belirleniyor. Buna enflasyon oranı ve büyüme verileri de eklendiğinde ortaya çok değişkenli bir hesaplama modeli çıkıyor. Aynı prim gününe sahip iki kişinin farklı yıllarda emekli olması, ciddi maaş farklarına yol açabiliyor.
Yeni sistem tartışmalarında bu hesaplama yönteminin sadeleştirilmesi ve daha öngörülebilir hale getirilmesi hedefleniyor.
Güncelleme Katsayısı Maaşları Nasıl Etkiliyor?
Emekli aylıklarında belirleyici unsurlardan biri de güncelleme katsayısı. Bu katsayı; enflasyon ve ekonomik büyüme oranlarına göre her yıl değişiyor. Dolayısıyla emekli olunan yıl, maaş tutarında doğrudan etkili oluyor.
Örneğin aynı prim gün sayısı ve benzer kazanç geçmişine sahip iki kişi arasında yalnızca emeklilik tarihi farkı nedeniyle maaş uçurumu oluşabiliyor. Uzmanlara göre bu dalgalı yapı, sistemde adalet tartışmalarını artırıyor.
Yeni modelde güncelleme katsayısının daha dengeli ve istikrarlı bir formüle bağlanması gündemde. Böylece emeklilik yılına göre oluşan sert farkların azaltılması hedefleniyor.
Prim Gün Sayısı Maaşı Ne Kadar Belirliyor?
Mevcut sistemde maaşı belirleyen temel unsur, ödenen primin tutarı. Prim gün sayısı ise sanıldığı kadar belirleyici değil. Bu nedenle 5 bin günle emekli olan bir kişi ile 9–10 bin gün çalışan bir kişi arasında yalnızca gün sayısına bağlı ciddi bir fark oluşmayabiliyor.
Bu durum özellikle uzun yıllar çalışan Bağ-Kur sigortalıları açısından eleştiri konusu oluyor. Yeni düzenleme çalışmalarında prim gün sayısının emekli maaşı üzerindeki etkisinin artırılması gerektiği vurgulanıyor. Amaç, uzun süre çalışanların emeklilikte daha yüksek gelir elde edebilmesi.
En Düşük Emekli Maaşı Uygulaması ve Kök Maaş–Tamamlama Farkı Nasıl Çalışıyor?
2019’da yürürlüğe giren en düşük emekli maaşı uygulaması, kök maaşı düşük kalan emekliler için devreye alındı. Sistemde öncelikle kişinin gerçek aylığı yani kök maaş hesaplanıyor. Eğer bu tutar belirlenen taban maaşın altında kalıyorsa, aradaki fark Hazine tarafından tamamlanıyor.
Ancak bu model, kök maaşlar arasındaki farkın görünürlüğünü azaltıyor. Örneğin kök maaşı 7 bin lira olan bir emekli ile 9 bin lira olan bir emekli, taban maaş uygulaması nedeniyle aynı ödemeyi alabiliyor. Bu durum, prim ödeme performansının maaşa yansıması konusunda soru işaretleri doğuruyor.
Yeni sistemde kök maaş ile tamamlama farkının daha net ayrıştırılması ve uzun vadede kök maaşın esas alınması yönünde bir yaklaşım üzerinde duruluyor.
SSK ve Bağ-Kur Arasındaki Farklar Devam Ediyor mu?
2008 yılında Sosyal Güvenlik Kurumu çatısı altında birleşme sağlanmış olsa da SSK ve Bağ-Kur arasında prim gün şartı ve emeklilik koşulları bakımından farklılık sürüyor. SSK’lılar daha düşük prim günüyle emekli olabilirken, Bağ-Kur’lular için daha uzun prim süresi gerekiyor.
Bu durum maaş hesaplamasında da dolaylı etkiler yaratıyor. Özellikle prim gün sayısının maaş üzerindeki etkisinin sınırlı olması, uzun süre prim ödeyen Bağ-Kur’luların beklentilerini artırıyor. Yeni modelde statüler arası farkların azaltılması da gündemdeki başlıklardan biri.
Yeni Sistem Kimleri Kapsayacak, Temmuz Ayı Kritik mi?
Çalışmalar teknik düzeyde sürüyor. Emekli maaşı hesaplama sistemi, güncelleme katsayısı, prim gün sayısı etkisi ve en düşük emekli maaşı uygulamasına ilişkin başlıkların yaz aylarında netleşmesi bekleniyor.
Özellikle Temmuz ayında yapılacak olası düzenlemelerin kamuoyuna açıklanabileceği ifade ediliyor. Yeni modelin tüm SSK ve Bağ-Kur emeklilerini kapsayıp kapsamayacağı ise en çok merak edilen sorular arasında.
Milyonlarca emekli için belirleyici olacak düzenleme; kök maaş, tamamlama farkı ve prim gün sayısı dengesi üzerinden şekillenirse, sistemde daha adil bir yapı oluşturulabileceği değerlendiriliyor. Gözler şimdi yapılacak resmi açıklamalara çevrilmiş durumda.
