SGK, SSK (4/1-a), Bağ-Kur (4/1-b) ve Emekli Sandığı’nı (4/1-c) tek çatı altında toplamasına rağmen emeklilik şartları statülere göre farklılık göstermeye devam ediyor.
Çalışanlar açısından SSK statüsü çoğu durumda daha avantajlı kabul ediliyor. SSK’dan emeklilik, Bağ-Kur’a kıyasla yaklaşık 1.800 ila 2.000 gün daha az prim ödenmesi anlamına geliyor. Ayrıca hizmet süresinin geçtiği döneme göre bağlanacak emekli aylığında da farklılık oluşabiliyor.
2008 Öncesinde “Son 7 Yıl” Uygulaması Sürüyor
İlk sigortalılık başlangıcı 2008 reformundan önce olanlar için mevcut sistemde “son 7 yıllık fiili hizmet süresi” belirleyici olmaya devam ediyor. Buna göre, son 2.520 gün içinde en fazla hangi statüde en az 1.260 gün prim ödenmişse, emeklilik o statü şartlarına göre gerçekleşiyor.
Örneğin uzun yıllar Bağ-Kur’lu olarak çalışan ve 1 Mayıs 2007 itibarıyla sigortalı olan bir kişi, son 1.260 günü SSK’lı olarak tamamlarsa Bağ-Kur yerine SSK şartlarına tabi olabiliyor. Bu durum, daha az prim günü ve farklı emeklilik koşulları anlamına geliyor.
2008 Sonrası İçin Toplam Hizmet Süresi Esas
Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanlar için ise son 1.260 gün kuralı tamamen kaldırıldı. Yeni sistemde emeklilik statüsü belirlenirken toplam sigortalılık süresi dikkate alınıyor.
SGK, kişinin tüm çalışma hayatına bakarak hangi statüde daha fazla hizmeti bulunduğunu tespit ediyor ve emeklilik şartlarını buna göre belirliyor. Örneğin 23 yıl Bağ-Kur’lu çalışıp son 7 yılını SSK’lı geçiren bir sigortalı, hizmet süresinin çoğunluğu Bağ-Kur’da olduğu için 9.000 gün prim şartına tabi tutuluyor.
İlk sigortalılık tescili 3 Kasım 2008 olan bir Bağ-Kur’lu da son 1.260 günü SSK’lı geçirse dahi bu uygulamadan yararlanamıyor. Emeklilik hesabında baskın statü esas alınıyor.
Çakışan Sigortalılıkta Öncelik Kuralları
Sistemde aynı anda birden fazla statüde sigortalı görünme durumu da bulunabiliyor. Bu gibi durumlarda öncelik kuralları uygulanıyor.
Memuriyet (4/1-c) statüsü söz konusu olduğunda diğer sigortalılık türleri geçersiz sayılıyor.
2011’den bu yana geçerli olan uygulamaya göre SSK ve Bağ-Kur çakıştığında SSK (4/1-a) esas alınıyor.
Kişinin kendi iş yerinden kendisini SSK’lı göstermesi ise mümkün olmuyor. Şirket ortağı ya da sahibi olduğu işyerinden yatırılan SSK primleri geçersiz kabul ediliyor.
İsa Karakaş’ın değerlendirmesine göre, 2008 sonrası sigortalı olanlar için emeklilik planlamasında son yıllardaki statü değişiklikleri belirleyici olmaktan çıktı. Yeni sistemde emeklilik şartları, çalışma hayatının tamamına göre hesaplanıyor.
