Türkiye’de emekli maaşlarına ilişkin tartışmalar sürerken, Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun mevcut emeklilik sistemine dair değerlendirmelerini ve çözüm önerilerini paylaştı. Erdursun, özellikle prim günü yüksek olan emekliler ile daha az prim ödeyenler arasında oluşan maaş farklarına dikkat çekerek, mevcut sistemin uzun süre çalışanları dezavantajlı duruma düşürdüğünü belirtti. Bu kapsamda, emekli maaşlarını yeniden yapılandırmaya yönelik “iki katmanlı yeni model” önerisini gündeme getirdi.
Mevcut Sistem ve Prim Günleri Arasındaki Fark
Özgür Erdursun’un aktardığı bilgilere göre, 2000 ve 2008 yıllarında yapılan düzenlemeler, emekli maaşlarının hesaplanmasında önemli değişikliklere yol açtı. Bu değişikliklerin ardından, daha uzun süre prim ödeyen bazı sigortalıların, daha düşük prim gününe sahip emeklilerden daha az maaş aldığı örnekler ortaya çıktı.
Erdursun’un verdiği örneklerde, 2000 yılı öncesinde asgari ücret üzerinden çalışmış ve 3 bin 600 prim günü bulunan bir kişinin yaklaşık 28 bin TL emekli maaşı alabildiği ifade edildi. Buna karşılık, 2000 ve 2008 sonrasında çalışmaya devam eden ve prim günü 9 binin üzerinde olan bazı sigortalıların emekli maaşlarının 20 bin ila 22 bin TL aralığında kaldığı belirtildi. Bu durumun, prim gün sayısı ile emekli maaşı arasındaki ilişkinin beklenen şekilde işlemediğini gösterdiği kaydedildi.
İki Katmanlı Yeni Model Önerisi
Erdursun, mevcut uygulamada yer alan en düşük emekli maaşı sisteminin, maaşlar arasındaki farkı dengelemek yerine yeni sorunlar oluşturduğunu dile getirdi. Bu çerçevede, kalıcı bir çözüm olarak “taban aylık + prim” esasına dayalı iki katmanlı bir model önerdi.
Önerilen modele göre, tüm emekliler için geçinilebilir düzeyde standart bir taban maaş belirlenmesi öngörülüyor. Bu taban maaşın üzerine ise, sigortalıların çalışma süresi boyunca ödedikleri prim gün sayısı ve kazançlarına bağlı olarak ek bir prim artışı yapılması planlanıyor. Bu yapının, hem maaş hesaplamalarında daha dengeli bir sistem oluşturmayı hem de uzun süre prim ödeyenlerin karşılığını almasını sağlamayı amaçladığı ifade edildi.
Mevcut Emekliler İçin İntibak Düzenlemesi Vurgusu
Yeni modelin daha çok gelecekte emekli olacak sigortalıları kapsayacağına dikkat çeken Erdursun, halen emekli maaşı alanlar için ise “intibak” düzenlemesinin önemine işaret etti. Erdursun, geçmiş yıllarda uygulanan geçici maaş artışlarının zamanla etkisini kaybettiğini belirterek, prim günü, sigortalılık süresi ve kazançlara göre yapılacak kapsamlı bir intibak düzenlemesinin mevcut emekliler açısından temel çözüm olduğunu aktardı.
Çalışanlar İçin Maaş ve Prim Uyarıları
Açıklamalarda, halen çalışmaya devam eden sigortalılar için de bazı başlıklara dikkat çekildi. Uzman değerlendirmelerine göre, ileride daha yüksek emekli maaşı hedefleyen çalışanların, ücretlerinin asgari ücret üzerinden değil fiili kazançları üzerinden bildirilmesi, prim gün sayılarını artırmaları ve emekliliğe yakın dönemlerde daha yüksek kazançla çalışmaları önem taşıyor. Ayrıca, eksik prim günleri için borçlanma seçeneklerinin değerlendirilmesinin de emeklilik maaşı üzerinde etkili olduğu ifade edildi.
Emekli Maaşlarında Yeni Tartışma Başlığı
Erdursun’un paylaştığı bu değerlendirmeler ve model önerisi, emekli maaşlarının hesaplanma yöntemine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Mevcut sistemde ortaya çıkan farklılıkların giderilmesine yönelik öneriler, emeklilik politikalarına dair yeni bir tartışma alanı oluşturdu.
