Dünya genelinde gıda arzına ilişkin endişeler yeniden tırmanışa geçti. Uluslararası piyasalarda işlem gören buğdayın kile fiyatı, bugün 7,0850 dolara kadar tırmanarak son iki yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Piyasalarda yaşanan bu sert yükselişte jeopolitik çatışmaların lojistik hatlar üzerindeki baskısı, ABD ve Avrupa’da etkili olan elverişsiz hava şartları ile artan üretim maliyetleri başrolü oynuyor.
Chicago Ticaret Borsasında kile başına 7,0850 doları test ettikten sonra 7,03 dolar seviyesinde denge arayan buğday, yılbaşından bu yana yatırımcısına yüzde 38'in üzerinde kazanç sağladı. Piyasalar benzer zirve seviyeleri en son Mayıs 2024 döneminde 7,20 dolar ile kaydetmişti.
Karadeniz Hatlarındaki Saldırılar ve Liman Kısıtlamaları Arzı Tehdit Ediyor
Dünyanın en büyük tahıl ihracatçıları arasında yer alan Rusya ve Ukrayna cephesinde tırmanan gerilim, emtia piyasalarını doğrudan etkiliyor. Rusya’nın Azak Denizi ile Kavkaz limanlarındaki operasyonel kısıtlamaları ve Ukrayna’nın liman altyapısına yönelik saldırılar, Karadeniz üzerindeki tahıl koridorunu ve lojistik akışı ciddi şekilde riske atıyor.
Bunun yanı sıra Rusya'da 2026/2027 sezonuna ilişkin buğday rekolte beklentileri aşağı yönlü revize edildi. Ülkenin güney bölgelerinde yaşanan verim kaybı ve ekim alanlarındaki daralma, küresel pazara sunulacak ürün miktarının azalacağına işaret ediyor.
İklim Krizi ve Kuraklık Ekim Alanlarını Daraltıyor
Sadece jeopolitik gelişmeler değil, iklim koşulları da buğday arzını baskılamayı sürdürüyor. ABD'nin kritik tarım eyaletlerinde baş gösteren kuraklık nedeniyle buğday ekim alanları tarihi düşük seviyelere geriledi. Bu durum, arz darboğazı beklentilerini güçlendirerek fiyatlardaki tırmanışı tetikledi.
Avrupa ve Doğu Yarımküre’de de tablo benzer şekilde seyrediyor:
Fransa: Aşırı sıcak dalgası nedeniyle yumuşak buğday rekoltesinde belirgin bir düşüş bekleniyor.
Avustralya: El Nino hava olayının getirdiği kurak ve yağışsız iklim koşulları, ülkenin rekolte tahminleri üzerinde ciddi endişeler yaratıyor.
Gübre Maliyetleri ve Lojistik Düğümler Üreticiyi Zorluyor
Orta Doğu’daki askeri gerilimlerin ve ABD/İsrail-İran hattındaki gelişmelerin Hürmüz Boğazı lojistiğini riske atması, tarımsal girdileri doğrudan etkiledi. Boğazdaki aksamalar nedeniyle yükselen gübre maliyetleri, üreticinin üzerindeki yükü artırarak buğday fiyatlarının hızla yükselmesine zemin hazırladı.
Süreçle ilgili değerlendirmelerde bulunan Avustralya merkezli Commonwealth Bank Sürdürülebilirlik ve Tarım Ekonomisti Dennis Voznesenski, Karadeniz’deki ihracat kapasitesinde yaşanan aksamaların küresel fiyatları doğrudan yukarı çektiğini belirtti. Rusya’nın Azak Denizi’ndeki sevkiyat imkanlarının sınırlandığını ve Ukrayna limanlarının zarar gördüğünü hatırlatan Voznesenski; Hürmüz Boğazı kaynaklı gübre tedarik risklerinin, ilerleyen dönemde küresel buğday kalitesini, protein oranını ve toplam rekolteyi olumsuz etkileyebileceğini vurguladı.
