Ticaret Bakanlığı tarafından gayrimenkul sektöründe şeffaflığı artırmak ve mülkiyet devri esnasında yaşanan suiistimalleri engellemek amacıyla hayata geçirilen "Güvenli Ödeme Sistemi" için yeni takvim belli oldu.
Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik kapsamında daha önce 1 Temmuz olarak ilan edilen zorunlu yürürlük tarihi; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile sisteme dahil olacak diğer paydaşlar arasındaki teknik entegrasyon süreçlerinin eksiksiz tamamlanabilmesi amacıyla 1 Ekim tarihine ertelendi.
Yeni düzenlemeyle birlikte gayrimenkul alım-satım işlemlerinde nakit, havale veya EFT gibi yöntemlerle yapılacak ödemelerin tamamı kontrol altına alınacak. Sistem, alıcı tarafından yatırılan parayı tapu tescil işlemi resmi olarak onaylanana kadar banka nezdinde bloke edecek.
Satış işlemi başarıyla tamamlandığı anda bloke edilen tutar otomatik olarak satıcının hesabına aktarılacak; tescilin herhangi bir sebeple gerçekleşmemesi durumunda ise para güvenli bir şekilde alıcıya iade edilecek. Gerçek kişilerin yanı sıra şirketler gibi tüm tüzel kişileri de kapsayan bu sistem, vatandaşların yüksek miktarda nakit taşıma zorunluluğunu bitirerek hırsızlık, sahtecilik ve paranın ödenmemesi gibi ihtilafları tamamen ortadan kaldıracak.
Resmi Gazete kararıyla harç kaybı ve kayıt dışılık önlenecek
29 Nisan tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle yasal altyapısı kurulan sistem, emlak piyasasındaki mali denetimi de üst seviyeye çıkaracak. Türkiye'de gayrimenkul satışlarında bedelin elden ödenmesi ya da tapuda resmi satış değerinin rayiç bedel üzerinden düşük gösterilmesi, uzun süredir maliyenin takibinde olan önemli bir sorun teşkil ediyordu.
Mali uzmanlar, zorunlu güvenli ödeme altyapısı sayesinde tüm para transferlerinin bankacılık sistemi üzerinden izlenebilir hale geleceğini belirtiyor. Bu durum, tapu harcı kayıplarının ve değer artış kazancı vergisindeki adaletsizliklerin önüne geçilmesini sağlayacak. Kredili satışlarda ise sistem, banka kredisinin dışında kalan peşinat veya ara ödeme tutarları için zorunlu olarak işletilecek.
e-Devlet ve bankalar üzerinden yürütülecek yeni süreç
Uygulamanın yürürlüğe gireceği 1 Ekim tarihinden itibaren vatandaşlar, sisteme dahil olan belirlenmiş bankalarda hesap açarak bloke işlemlerini gerçekleştirecek. Alıcı ve satıcılar, kendilerine tahsis edilen özel referans numarasıyla e-Devlet kapısı üzerinden başvuru yaparak tapu dairesindeki işlemlerini doğrudan başlatabilecek. Dijital altyapının sürdürülebilirliği için sistem üzerinden yapılan her işlemde belirli bir kullanım bedeli tahsil edilecek ve bu tutar satıcıya aktarılacak nihai satış bedelinden mahsup edilecek.
Gayrimenkul danışmanları ve emlak işletmeleri ise yeni dönemde doğrudan para trafiğine müdahil olamayacak. Sektör temsilcileri bu süreçte aracı ve yönlendirici pozisyonda kalarak, tarafları referans numarası alımı, e-Devlet başvurusu ve banka bloke adımları gibi teknik prosedürlere hazırlamakla yükümlü olacak. Teknik süreçlerin tam uyumla çalışması için kurulan bakanlıklar arası komisyon, 1 Ekim'e kadar olan 3 aylık geçiş döneminde sistem entegrasyon testlerini sürdürecek.
