Yapılan trafik kontrollerinde, ticari aracın sürücüsünün SGK kaydının bulunmaması halinde durum tutanak altına alınıyor. Düzenlenen trafik idari para cezası karar tutanakları, ilgili il emniyet müdürlükleri tarafından SGK’ya iletiliyor. Bu tutanaklarda; aracın plakası, sürücünün T.C. kimlik numarası, adı soyadı, cezanın düzenlendiği yer ve tarih gibi bilgiler yer alıyor.
SGK, emniyetten gelen bu bilgileri inceleyerek sürücünün kayıt dışı çalıştığını tespit etmesi halinde, gerekli iş ve işlemleri başlatıyor. Bu kapsamda sigortasız çalıştırılan kişi için geriye dönük işlemler yapılırken, ticari araç sahibi olan şirkete de idari para cezası uygulanıyor.
Uygulanan İdari Para Cezaları
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 102’nci maddesi uyarınca, ticari aracında sigortasız işçi çalıştırdığı tespit edilen şirketlere farklı kalemlerde cezalar kesiliyor. Buna göre:
İşe giriş bildirgesinin yasal sürede SGK’ya verilmemesi nedeniyle 2 asgari ücret tutarında (66 bin 60 TL) ceza uygulanıyor.
Aynı durumun bir yıl içinde tekrar etmesi halinde, her bir sigortasız işçi için asgari ücretin 5 katı tutarında (198 bin 180 TL) ceza kesiliyor.
Sigortasız işçinin aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilmemesi halinde, her ay için 2 asgari ücret tutarında (66 bin 60 TL) ceza uygulanıyor.
Ücret bordrosunda sigortasız işçinin adına yer verilmemesi durumunda, her ay için yarım asgari ücret tutarında (16 bin 515 TL) ceza öngörülüyor.
Yasal kayıt ve belgelerin incelenmesi sonucunda, kayıtların geçersiz sayılması halinde, her ay için yarım asgari ücret tutarında (16 bin 515 TL) ilave ceza uygulanıyor.
Bu kalemlerin bir araya gelmesiyle birlikte, şirketlerin karşı karşıya kaldığı toplam ceza tutarı yüz binlerce lirayı bulabiliyor.
Hangi Durumlarda Ceza Kesilmiyor?
Uygulamada bazı istisnalar da bulunuyor. Kiraya verilen ticari araçları kullanan şoförlerin, aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişi tarafından sigortalı olarak çalıştırılması halinde ceza uygulanmıyor. Bu durumda yazılı ve taraflarca imzalanmış bir araç kira sözleşmesinin bulunması yeterli kabul ediliyor.
Kaza Halinde Sorumluluk Araç Sahibinde
Denetimlerin yanı sıra, sigortasız şoförle ilgili hukuki sorumluluklar da dikkat çekiyor. Ticari aracı kullanan şoförün bir trafik kazası geçirmesi, yaralanması veya hayatını kaybetmesi durumunda, tüm maddi ve hukuki sorumluluğun ticari araç sahibine ait olduğu belirtiliyor. Bu durum, araç sahipleri açısından ilave riskler doğuruyor.
Araç Sahiplerine Uyarı
Yetkililer, ticari araç sahiplerinin araçlarını kullandırdıkları kişilerin sigorta durumunu kontrol etmeleri gerektiğine dikkat çekiyor. Yapılan denetimlerin, kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında devam edeceği ifade ediliyor.
