Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), yılın ortasına yaklaşırken haziran ayına ilişkin dış ticaret endekslerini kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan rakamlar, dış ticarette maliyetlerin ve hacimlerin hem ihracat hem de ithalat cephesinde yukarı yönlü bir seyir izlediğini ortaya koydu.
Birim değerlerde maliyet baskısı sürdü
Haziran ayında dış ticaretin fiyat hareketlerini yansıtan birim değer endekslerinde dikkat çekici yükselişler kaydedildi. Buna göre ihracat birim değer endeksi geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 12,6 oranında artış gösterdi. Alt kalemler incelendiğinde;
Gıda, içecek ve tütün grubunda yüzde 5,9,
Ham maddelerde (yakıt hariç) yüzde 4,8,
İmalat sanayisinde yüzde 11,6 artış yaşanırken,
Yakıtlar grubundaki artış yüzde 40,7 ile en yüksek seviyeye ulaştı.
Aynı dönemde ithalat birim değer endeksi de yıllık bazda yüzde 12,9 oranında yükseliş kaydetti. İthalat tarafında yakıtlar yüzde 39,3, ham maddeler yüzde 9,1 ve imalat sanayi yüzde 6,6 artarken; gıda, içecek ve tütün grubundaki endeks yüzde 3 oranında geriledi.
Miktar endekslerinde sektörel ayrışma
Fiyat etkilerinden arındırılmış miktar endeksleri incelendiğinde, dış ticaretteki hacim artışları dikkat çekti. İhracat miktar endeksi haziran ayında yıllık yüzde 8,1 artarken, ithalat miktar endeksi yüzde 9 oranında yükseldi.
Özellikle gıda ve ham madde kalemlerindeki miktar artışları iki tarafta da belirleyici oldu. İhracat miktar endeksi gıda, içecek ve tütünde yüzde 19,1, ham maddelerde yüzde 25,8 artarken; ithalat tarafında aynı gruplar sırasıyla yüzde 46,8 ve yüzde 25,9'luk güçlü artışlar kaydetti. Buna karşın her iki tarafta da yakıt miktar endekslerinde azalış görüldü.
Mevsimsellik ve dış ticaret haddindeki değişim
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre, mayıs ayında 147,5 olan ihracat miktar endeksi haziranda yüzde 5,5 azalarak 139,5 seviyesine geriledi. İthalat miktar endeksi ise mayısa göre yüzde 8,3 artışla 126 olarak kayıtlara geçti.
İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle elde edilen dış ticaret haddi ise geçen yılın aynı ayında 90,3 iken, haziran ayında 0,2 puanlık azalışla 90,1 seviyesinde gerçekleşti.
