Tarımda Maliyet Kıskacı Giderek Daralıyor: Nisan Rakamlarında Gübre ve Enerji Etkisi!
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), tarım sektörünün geleceğini ve gıda fiyatlarını doğrudan etkileyen nisan ayına ilişkin Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım-GFE) verilerini kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan son veriler, tarladaki üretim maliyetlerinin hem aylık hem de yıllık bazda kayda değer bir yükseliş trendi içinde olduğunu gösteriyor. Çiftçinin üretim yaparken kullandığı mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki bu artış, tarımsal sürdürülebilirlik üzerindeki baskıyı artırmaya devam ediyor.
Yıllık ve Aylık Değişimlerde Dikkat Çeken İvme
Açıklanan rapora göre, Tarım-GFE nisan ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 5,61 oranında yükseldi. Bu durum maliyetlerin kısa vadede de hız kesmediğini ortaya koyuyor. Yıl başından bu yana yaşanan birikimli artış incelendiğinde ise endeksin, geçen yılın aralık ayına göre yüzde 17,49 oranında tırmandığı görülüyor. Üreticinin omuzlarındaki asıl büyük yükü gösteren yıllık artış oranı yüzde 38,97 seviyesine ulaşırken, son 12 aylık ortalamalara göre yaşanan yükseliş ise yüzde 33,79 olarak hesaplandı.
Üretim Girdileri Yatırım Harcamalarını Gölgede Bıraktı
Tarımın ana bileşenleri incelendiğinde, doğrudan üretime giden harcamaların, yatırıma yönelik harcamalara kıyasla çok daha hızlı fiyatlandığı görülüyor. Nisan ayında, tarımda doğrudan kullanılan mal ve hizmet endeksi aylık bazda yüzde 6,19 artarken, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmet endeksindeki yükseliş yüzde 1,95 ile daha sınırlı kaldı.
Ancak yıllık perspektiften bakıldığında tablo daha da ağırlaşıyor. Geçen yılın aynı ayına göre üretimde kullanılan doğrudan mal ve hizmetler yüzde 41,21 oranında zamlanırken, tarımsal yatırım endeksindeki artış yüzde 25,8 olarak gerçekleşti. Bu durum, çiftçinin yeni yatırım yapmaktan ziyade mevcut üretimi döndürmekte zorlandığına işaret ediyor.
Zam Fırtınasının Merkezinde Gübre ve Enerji Var
Raporda yer alan alt gruplar incelendiğinde, maliyet artışlarının homojen dağılmadığı ve bazı kritik kalemlerin adeta uçuşa geçtiği net bir şekilde görülüyor. Yıllık bazda bakıldığında 11 alt grubun 9'u genel endeks ortalamasının altında bir değişim gösterirken, 2 kritik grup negatif ayrıştı. Tarımsal ilaçlar yıllık yüzde 21,64 ve makine bakım masrafları yüzde 24,04 ile görece daha sakin bir seyir izlese de; gübre ve toprak geliştiriciler yüzde 62,77, enerji ve yağlayıcılar ise yüzde 48,44'lük yıllık artışla maliyet yangınının baş sorumluları oldu.
Benzer bir tablo aylık değişimlerde de kendini gösterdi. Nisanda veteriner harcamaları yüzde 1,08 ve diğer mal ve hizmetler yüzde 1,62 ile aylık bazda en az artış gösteren gruplar olurken; çiftçinin en önemli iki can damarı olan enerji ve yağlayıcılar yüzde 12,54, gübre ve toprak geliştiriciler ise yüzde 11,51 aylık artışla üreticiyi nisan ayında da en çok zorlayan kalemler olarak kayıtlara geçti.
