Yüksek enflasyonun kronikleşmesi ve alım gücünün istikrarlı şekilde gerilemesi, Türkiye'deki hanehalkı ekonomisini derin bir borç sarmalına sürüklüyor. Tüketicilerin bankalara ve finans kuruluşlarına olan bireysel kredi ve kredi kartı borç yükü, Temmuz ayının ilk haftası itibarıyla kritik bir eşiği daha geride bırakarak toplamda 7 trilyon 9 milyar TL seviyesine ulaştı. Yalnızca Temmuz ayının ilk haftasında yaşanan 97 milyar TL'lik ani artış, borçlanma eğiliminin durdurulamaz bir hızla sürdüğünü açıkça gözler önüne seriyor.
Beş Yılda Yedi Katlık Devasa Artış
Hanehalkının borç profili incelendiğinde, yakın geçmişe kıyasla ortaya çıkan tablo oldukça sarsıcı. 2021 yılında sadece 1 trilyon 25 milyar TL seviyesinde dengelenen toplam borç miktarı, geride kalan beş yıllık süreçte adeta patlama yaşayarak yaklaşık yedi katına çıktı. Yıl başından bu yana geçen yaklaşık altı aylık sürede ise vatandaşın omuzlarına binen ek borç yükü tam 1 trilyon 149 milyar TL olarak kayıtlara geçti. Bu durum, maaş ve gelir artışlarının hayat pahalılığı karşısında yetersiz kaldığını ve tüketicilerin temel ihtiyaçlarını dahi ancak borçlanarak karşılayabildiğini doğruluyor.
Enflasyon Hedefleri ve Gerçekler Arasındaki Makas Açılıyor
Ekonomi yönetiminin ve Merkez Bankası'nın (TCMB) enflasyonla mücadele kapsamındaki tahminleri ile piyasa gerçekleri arasındaki fark giderek derinleşiyor. Yıla %15-21 bandında bir enflasyon öngörüsü ve %16 resmi hedefle başlayan Merkez Bankası, Mayıs ayında hedefini %50 oranında yukarı yönlü güncelleyerek %24'e, yıl sonu tahminini ise %26'ya revize etmek durumunda kalmıştı. Ancak yılın ilk altı aylık döneminde gerçekleşen %17,76'lık enflasyon verisi, revize edilen %24'lük yıllık hedefin daha ilk yarıda %74 oranında aşılmasına neden oldu.
Ekonomistlerin projeksiyonlarına göre, Merkez Bankası'nın revize hedefi olan %24 seviyesinin tutturulabilmesi için yılın geri kalan altı ayında toplam enflasyonun %5,3'ü, aylık ortalama enflasyonun ise %0,9'u aşmaması gerekiyor. Benzer şekilde %26'lık iyimser tahminin gerçekleşebilmesi için de altı aylık kümülatif enflasyonun %7 sınırında kalması ve aylık ortalamanın %1,2'nin altında seyretmesi şart. Sektör uzmanları, mevcut piyasa dinamikleri altında bu oranların yakalanmasının imkansıza yakın olduğunu vurgulayarak, yıl sonu enflasyonunun %31 ile %32 bandında gerçekleşmesini bekliyor.
Kredi Kartları ve Bireysel Krediler Kafa Kafaya
Halkın borç dağılımındaki dengeler de yapısal bir değişime işaret ediyor. Güncel verilere göre, bireysel kredi borçları 3 trilyon 548 milyar TL düzeyinde seyrederken, günlük yaşamın en önemli finansman aracı haline gelen kredi kartı borçları da 3 trilyon 461 milyar TL'ye tırmandı. Nakit akışı sıkışan ve enflasyona karşı koruma arayan vatandaşların, yüksek faiz oranlarına rağmen kredi kartı limitlerine sığınması, borç yükünün yapısal olarak en riskli kalemlerde yoğunlaşmasına yol açıyor.
