Türkiye’de haczi kalkmış ancak yedieminlerde muhafaza altında bulunan malların tasfiyesine ilişkin usul ve esasları belirleyen düzenleme, İcra ve İflas Kanunu’nun geçici 20’nci maddesine dayanıyordu. Söz konusu tebliğ, 5 Nisan 2023 tarihi itibarıyla haczi düşmüş olmasına rağmen yedieminde bulunan malların satış ve tasfiye sürecini düzenliyordu.
Resmi Gazete’de yayımlanan kararla bu tebliğin yürürlükten kaldırılması, sürecin yeniden ele alınacağı şeklinde yorumlandı. Mevcut uygulamanın sona ermesiyle birlikte, haczi kalkmış hurda araçların nasıl değerlendirileceği sorusu gündeme geldi.
Yedieminlerde kaç hurda araç var?
Uzun süredir kamuoyunda tartışılan konulardan biri de yediemin otoparklarında bekleyen araç sayısı. Tahminlere göre Türkiye genelinde yaklaşık 700 bin araç yedieminlerde bekliyor. Bu araçların önemli bir bölümü ekonomik değerini kaybetmiş, uzun süre açık alanlarda kaldığı için çürümeye yüz tutmuş durumda.
Bir kısmının yeniden trafiğe çıkabilmesi için ciddi onarım maliyetleri gerekiyor. Bu durum hem araç sahipleri hem de kamu otoriteleri açısından ekonomik bir yük oluşturuyor. Tasfiye sürecinin hızlandırılması, hem otoparkların rahatlatılması hem de ekonomiye katkı sağlanması açısından kritik görülüyor.
Hurda araç teşviki ve hurda araç teşvik yasası gündemde mi?
Yediemin hurda araç tasfiye tebliğinin kaldırılmasıyla birlikte hurda araç teşviki konusu yeniden gündeme taşındı. Özellikle eski model araçların trafikten çekilerek yerine daha yeni ve çevre dostu araçların kazandırılması amacıyla zaman zaman hurda araç teşvik yasası teklifleri Meclis’e sunuluyor.
Şu anda Meclis komisyonunda görüşülen ÖTV’siz araç alımı teklifinin de hurda araçlarla bağlantılı olabileceği ifade ediliyor. Teklife göre belirli şartları sağlayan vatandaşlara Özel Tüketim Vergisi indirimi ya da muafiyeti sağlanması gündemde. Ancak düzenlemenin kapsamı ve kimleri kapsayacağı henüz netleşmiş değil.
ÖTV’siz araç alımı çıkacak mı?
ÖTV’siz araç alımı konusu, özellikle hurda araç sahipleri tarafından yakından izleniyor. Daha önce farklı dönemlerde uygulanan hurda teşvik programları kapsamında, eski aracını teslim eden vatandaşlara vergi avantajı sağlanmıştı.
Mevcut kanun teklifinin komisyonda görüşülüyor olması, yeni bir hurda araç teşviki ihtimalini güçlendirdi. Ancak teklifin yasalaşıp yasalaşmayacağı ve yürürlük tarihinin ne olacağı henüz belirsizliğini koruyor. Uzmanlar, yeni düzenlemenin hem çevresel hem de ekonomik boyutları dikkate alınarak şekillendirileceğini belirtiyor.
Yediemin araçları piyasayı etkiler mi?
Geçmiş dönemde yedieminlerde bekleyen araçların satışa çıkarılmasının ikinci el araç fiyatlarını düşüreceği yönünde beklentiler oluşmuştu. Ancak uygulamaya geçilen süreçte fiyatlarda kayda değer bir gerileme yaşanmadı, aksine bazı dönemlerde artış görüldü.
Yediemin hurda araç tasfiye sürecinin yeniden düzenlenmesi halinde piyasaya ciddi sayıda araç girişinin olup olmayacağı merak ediliyor. Ekonomik değeri tamamen düşmüş araçların büyük bölümünün hurda olarak değerlendirilmesi beklenirken, trafiğe dönebilecek araçların sınırlı olacağı tahmin ediliyor.
Yeni düzenleme ne getirecek?
Haczi kalkmış ve yedieminde bulunan mallara ilişkin bildirim, tasfiye ve satış sürecini düzenleyen tebliğin kaldırılması, yeni bir mevzuat hazırlığının işareti olarak görülüyor. Yeni düzenlemenin, hem araç sahiplerinin haklarını hem de kamu yararını gözeten bir çerçeve sunması bekleniyor.
Hurda araç teşviki, hurda araç teşvik yasası ve ÖTV’siz araç alımı başlıklarının önümüzdeki günlerde daha netleşmesi öngörülüyor. Özellikle yedieminlerde yıllardır bekleyen yüz binlerce aracın akıbeti, yapılacak yeni düzenlemeyle birlikte kesinlik kazanacak.
Kararın ardından hem hurda araç sahipleri hem de uygun fiyatlı araç almak isteyen vatandaşlar, Meclis’ten çıkacak olası düzenlemeyi yakından takip ediyor. Yeni sürecin, otomotiv piyasasında nasıl bir etki yaratacağı ise önümüzdeki dönemde belli olacak.
