Gülay YÜCEL / Türkiye’nin sürdürülebilir havacılık yakıtı (SAF) üretimine yönelik ilk yol haritası, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında açıklandı. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ), Türk Hava Yolları (THY) ve Boeing iş birliğiyle hazırlanan ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı himayelerinde tanıtılan çalışma, yerli üretimin geliştirilmesine yönelik yatırım, teknoloji, altyapı ve politika seçeneklerini ortaya koyuyor.
Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefini desteklemek amacıyla hazırlanan yol haritası, havacılıkta karbon emisyonlarının azaltılmasının yanı sıra enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesini, dışa bağımlılığın azaltılmasını ve yeni bir üretim ekosistemi oluşturulmasını hedefliyor.
2050 İÇİN İKİ SENARYO
Yol haritasına göre Türkiye’nin yıllık jet yakıtı talebinin, havacılık sektöründeki büyümeye paralel olarak 2050 yılında 10 milyon tona ulaşması bekleniyor. Çalışmada, sürdürülebilir havacılık yakıtlarının kullanımına ilişkin iki ayrı dönüşüm senaryosu değerlendiriliyor.
İlk senaryoda, 2050 yılında toplam jet yakıtı talebinin yüzde 50’sinin, yaklaşık 5 milyon tonunun SAF ile karşılanması öngörülüyor. Avrupa Birliği’nin ReFuelEU Aviation düzenlemesiyle uyumlu ikinci senaryoda ise bu payın yüzde 70’e, yaklaşık 7 milyon tona yükselmesi hedefleniyor.
Çalışmaya göre, yüzde 50’lik senaryoda dahi yerli SAF pazarının geliştirilmesi, yaklaşık 655 bin kişilik ek istihdam potansiyeli oluşturabilecek. Yerli üretimin yaygınlaşmasının Türkiye’nin havacılık yakıtında dışa bağımlılığını da önemli ölçüde azaltabileceği belirtiliyor.
Geleneksel jet yakıtlarına kıyasla yaşam döngüsü boyunca karbon emisyonlarını yüzde 80’e kadar azaltabilen sürdürülebilir havacılık yakıtları, mevcut uçaklar ve yakıt altyapısıyla kullanılabilmeleri nedeniyle havacılığın karbonsuzlaşmasında önemli seçenekler arasında gösteriliyor.
2035’E KADAR YERLİ ÜRETİM
Dört aşamadan oluşan yol haritası, sürdürülebilir havacılık yakıtı üretim teknolojilerinin ve tedarik zincirlerinin 2053 yılına kadar geliştirilmesini öngörüyor.
Plan kapsamında 2035 yılına kadar yerli SAF üretiminin başlaması ve tarımsal atıkların üretime kazandırılması amaçlanıyor. Sonraki aşamalarda ise üretim kapasitesinin genişletilmesi ve ileri üretim teknolojilerinin devreye alınması hedefleniyor.
Yol haritası, Türkiye’nin hammadde kaynaklarını, mevcut rafinaj ve üretim altyapısını, teknoloji seçeneklerini ve pazar ihtiyaçlarını değerlendirerek yatırımlar için aşamalı bir çerçeve sunuyor.
URALOĞLU: YEŞİL DÖNÜŞÜMÜ SÜRDÜRÜYORUZ
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yol haritasının tanıtımında yaptığı değerlendirmede, Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi doğrultusunda ulaştırmanın bütün modlarında yeşil dönüşümü sürdürdüğünü belirtti.
Uraloğlu, "Havacılıkta yeni nesil uçak teknolojilerini, operasyonel verimliliği ve sürdürülebilir havacılık yakıtlarını önceliklendiriyoruz." dedi.
SAF'ın mevcut uçak teknolojileriyle uyumlu kullanım imkânı sunduğunu belirten Uraloğlu, bu yakıtların yaşam döngüsü boyunca sera gazı emisyonlarının azaltılmasına önemli katkı sağlayabilecek çözümlerden biri olduğunu ifade etti.
İTÜ’DEN 81 PROJEYLE KATKI
İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Hasan Mandal, COP31 kapsamında 81 projeyle bilimsel katkı sunduklarını belirterek, Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı Yol Haritası’nın bilimsel çalışmaların uygulamaya dönüşmesi açısından önem taşıdığını söyledi.
Mandal, 2023 yılında İTÜ, THY ve Boeing öncülüğünde kurulan Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Platformu ile başlayan iş birliğinin Türkiye’nin ilk SAF Yol Haritası’na dönüştüğünü hatırlattı.
Yerli SAF üretimini yalnızca karbon emisyonlarının azaltılması açısından değerlendirmediklerini belirten Mandal, enerji arz güvenliği, teknoloji geliştirme kapasitesi ve nitelikli insan kaynağının da bu dönüşümün önemli bileşenleri olduğunu vurguladı.
THY’NİN HEDEFİ 2050
Türk Hava Yolları Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Murat Şeker, THY'nin 2050 yılında karbon nötr bir hava yolu olma hedefi doğrultusunda sürdürülebilir havacılık yakıtlarının kullanımını artırdığını belirtti.
Şeker, THY'nin sürdürülebilir havacılık yakıtlarını uçuşlarında ilk kez 2022 yılında kullanmaya başladığını hatırlatarak, yakıt tedarikinin güvence altına alınması amacıyla yeni iş birlikleri geliştirdiklerini kaydetti.
Yerli üretim kapasitesinin geliştirilmesini stratejik öncelik olarak gördüklerini ifade eden Şeker, yol haritasının Türkiye’nin kaynaklarını katma değere dönüştürmesi, dışa bağımlılığını azaltması ve sürdürülebilir havacılık yakıtı üretiminde bölgesel bir merkez haline gelmesi açısından önem taşıdığını söyledi.
BOEING’İN HEDEFİ YÜZDE 100 SAF
Boeing Türkiye ve Orta Asya Genel Müdürü Ayşem Sargın, Türkiye’nin havacılık pazarının büyüklüğü, rafinaj altyapısı ve endüstriyel işleme kapasitesiyle sürdürülebilir havacılık yakıtı üretiminde önemli potansiyele sahip olduğunu belirtti.
Sargın, şirketin bu alandaki hedefini, "Boeing olarak hedefimiz 2030 yılına kadar uçaklarımızda sürdürülebilir havacılık yakıtlarını yüzde 100 oranında kullanılır hale getirmek." sözleriyle açıkladı.
SAF Yol Haritası'nın Türkiye’nin üretim potansiyelini ortaya koyduğunu belirten Sargın, çalışmanın sektörün gelişimi için stratejik bir çerçeve oluşturduğunu ifade etti.
AKADEMİ VE SANAYİ İŞ BİRLİĞİ
Yol haritası, 2023 yılında Boeing, Türk Hava Yolları ve İstanbul Teknik Üniversitesi öncülüğünde kurulan Türkiye Sürdürülebilir Havacılık Platformu çatısı altında hazırlandı.
Araştırma çalışmalarına İTÜ liderlik ederken, üniversite, Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) tarafından desteklenen ICF Consulting ile Türkiye’nin hammadde kaynaklarını analiz etti.
Boeing, Cascade İklim Etki Modeli ve uluslararası uzmanlığıyla analizlerin doğrulanmasına katkıda bulunurken, THY operasyonel bilgi ve deneyimini paylaştı. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü ile Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü de veri, sektörel uzmanlık ve yönlendirme desteği sağladı.
Kamu, sanayi, akademi ve havacılık sektörünün ortak çalışmasıyla hazırlanan yol haritasının, Türkiye’de yerli SAF üretiminin geliştirilmesine ve uzun vadeli enerji arz güvenliğine katkı sağlaması hedefleniyor.
