ABD ile İran arasında son günlerde artan askeri yığınak ve karşılıklı sert açıklamalar, Orta Doğu’da geniş çaplı bir çatışma ihtimalini ciddi biçimde yükseltti. Washington, Tel Aviv ve Tahran hattında tansiyon hızla yükselirken, Çin, Rusya ve İngiltere gibi küresel aktörlerin de bölgeye askeri sevkiyat yaptığı iddiaları krizi uluslararası boyuta taşıdı.
USS ABRAHAM LINCOLN ORTA DOĞU’DA
ABD Donanması’na ait nükleer tahrikli uçak gemisi USS Abraham Lincoln, Pasifik’ten hızla Orta Doğu’ya kaydırılarak Umman Denizi’ne ulaştı. Geminin İran kıyılarına yaklaşık 780 kilometre mesafede “muharebe pozisyonu” aldığı öne sürüldü. Taarruz grubunda F/A-18E Super Hornet ve F-35C Lightning II tipi savaş uçaklarının da yer aldığı toplam 48 uçak bulunuyor.
Uçak gemisine, her biri 96 dikey fırlatma sistemine sahip altı Arleigh Burke sınıfı güdümlü füze destroyerinin eşlik ettiği bildirildi. Bu filonun 300’ün üzerinde Tomahawk seyir füzesi taşıma kapasitesine sahip olduğu belirtilirken, Ohio sınıfı bir nükleer denizaltının da bölgeye intikali halinde toplam füze sayısının 500’e yaklaşabileceği ifade ediliyor.
“AİLELERİNİZLE VEDALAŞIN” UYARISI
İran cephesinden gelen açıklamalar ise gerilimi daha da artırdı. İran Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu, önümüzdeki 24 saat içinde Basra Körfezi’nde ciddi bir askeri tırmanma yaşanabileceği uyarısında bulundu. Komisyon Başkanı Ali Şemhani’nin, “ABD askerleri aileleriyle vedalaşmış olsun” sözleri uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.
İran Devrim Muhafızları Donanması, Hürmüz Boğazı’nın tamamen kontrol altında olduğunu savunarak, İran’a karşı kullanılacak hava, kara ya da deniz sahalarının “düşmanca eylem” sayılacağını açıkladı.
TATBİKAT VE HAVA HAREKETLİLİĞİ
İran, 27–29 Ocak tarihleri arasında Hürmüz Boğazı çevresinde gerçek mühimmatlı tatbikat düzenleneceğini duyurarak NOTAM yayımladı. Aynı dönemde ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) da Orta Doğu genelinde çok günlü geniş kapsamlı hava tatbikatları yapılacağını açıkladı.
ABD’nin İspanya’daki Morón ve Rota üslerine KC-135 yakıt ikmal uçakları konuşlandırması, B-2 Spirit hayalet bombardıman uçaklarının yeniden aktif hale getirildiği şeklinde yorumlandı.
MÜTTEFİKLER SAHADA
Gerilimin yalnızca ABD ile sınırlı olmadığına dikkat çekiliyor. İngiltere’nin Katar ve Suudi Arabistan’a Typhoon savaş uçakları sevk ettiği, Ürdün’de konuşlu F-15E Strike Eagle sayısının ise 36’ya çıkarıldığı bildirildi. Ocak ayı ortasından bu yana ABD’ye ait askeri nakliye uçaklarının Orta Doğu’ya en az 44 ağır yük uçuşu yaptığı öne sürüldü.
İSRAİL’DEN SERT MESAJ
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran’ın İsrail’i hedef almasının “tarihi bir hata” olacağını savunarak, böyle bir durumda Tahran’a “daha önce görülmemiş bir güçle” karşılık verileceğini söyledi. İsrail basını da son 24 saatte bölgede teyakkuz seviyesinin ciddi biçimde yükseltildiğini yazdı.
ÇİN VE RUSYA İDDİALARI
Gayriresmi kaynaklara dayandırılan iddialara göre, Çin’e ait 48 askeri nakliye uçağı İran’daki çeşitli üslere iniş yaptı. Bu sevkiyatlarda elektronik harp sistemleri, uzun menzilli hava savunma ve gemisavar füzelerin bulunduğu ileri sürüldü.
Rus basınında ise İran ile Rusya’nın Sibirya’da ortak kıtalararası balistik füze denemesi yaptığı iddiaları yer aldı. Haberler ne doğrulandı ne de yalanlandı.
NOKTA ATIŞI OPERASYON SEÇENEĞİ
ABD basını, Washington’un İran rejiminin 1979’dan bu yana en kırılgan dönemlerinden birini yaşadığına dair istihbarat raporları aldığını yazdı. Middle East Eye’a göre ABD, “yüksek değerli” İranlı askeri ve siyasi isimlere yönelik nokta atışı saldırı seçeneklerini masada tutuyor.
KÜRESEL ENDİŞE
Uzmanlar, mevcut askeri yığınağın kısa süreli ancak yüksek yoğunluklu bir hava ve füze harekâtı ihtimalini güçlendirdiğini belirtiyor. Özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek bir çatışmanın, küresel enerji piyasaları ve uluslararası güvenlik üzerinde ağır sonuçlar doğurabileceği uyarısı yapılıyor.
