Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Akran Zorbalığı alt komisyonu, okul çağındaki çocukları tehdit eden akran ve siber zorbalığa karşı hazırladığı kapsamlı raporu kamuoyuyla paylaştı. Raporda, sorunun ulaştığı boyutlar nedeniyle konunun artık bir "milli güvenlik" meselesi olarak tanımlanması gerektiği vurgulandı. Küresel mücadele yöntemlerinin de mercek altına alındığı çalışmada, Türkiye'deki tablonun uluslararası ortalamaların üzerinde seyrettiği ortaya koyuldu.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından 81 ülkede gerçekleştirilen PISA 2022 verilerinin temel alındığı raporda çarpıcı istatistikler yer aldı. OECD ülkelerinde öğrencilerin ortalama %20’si zorbalığa uğrarken, bu oran Türkiye’de %27’ye yükselmiş durumda. Cinsiyet dağılımına bakıldığında ise Türkiye’deki kız öğrencilerin %25’i, erkek öğrencilerin ise %28’i her ay en az birkaç kez zorbalık eylemleriyle karşı karşıya kalıyor.
Dünyada zorbalıkla mücadelede uygulanan modeller
Zorbalıkla mücadelede dünyada paradigma değişimine gidildiğinin altını çizen komisyon, sadece faili cezalandıran disiplin odaklı yaklaşımların yerini "onarıcı" modellere bıraktığını belirtti. Raporda öne çıkan ülke örnekleri ise şöyle sıralandı:
Finlandiya (KiVa Programı): Okul iklimini güçlendirmeye odaklanan bilimsel temelli önleyici tedbirler uygulanıyor.
Fransa: Zorbalığı doğrudan ceza hukuku kapsamına alarak sert yaptırım odaklı bir mevzuat yürütüyor.
Birleşik Krallık: Okullara yasal yükümlülükler getirerek sıkı denetim mekanizmaları işletiyor.
Türkiye'de yasal tanımlama ve siber zorbalık riski
Raporda yer alan temel önerilerden biri, Türk mevzuatında "akran zorbalığı" ve "siber zorbalık" kavramlarının net bir şekilde tanımlanması oldu. Mevcut yasal boşlukların idari belirsizliklere yol açtığı ifade edilirken, tanımın netleşmesiyle müdahale süreçlerinin hızlanacağı öngörülüyor. Özellikle sosyal medya kullanımının artmasıyla tırmanışa geçen siber zorbalığın, öğrencilerin psikososyal gelişimini ve akademik başarısını doğrudan baltaladığı tespiti yapıldı.
Zorbalığın akademik başarıya etkisi
Eğitim uzmanları ve psikologların ortak görüşlerine göre, akran zorbalığına maruz kalan öğrencilerin akademik performansında ciddi düşüşler gözlemlenmektedir. Yapılan araştırmalar, düzenli olarak zorbalığa uğrayan öğrencilerin okul aidiyet duygusunun zayıfladığını ve matematik, fen bilimleri gibi temel derslerdeki başarı puanlarının akranlarına göre %15 ile %20 oranında daha düşük seyrettiğini göstermektedir. Bu durum, eğitimde fırsat eşitliğini zedeleyen yapısal bir sorun olarak değerlendirilmektedir.
