Denizli’nin Çivril ilçesinde, Anadolu tarihinin dönüm noktalarından biri kabul edilen 1176 Miryokefalon Savaşı’nın 850. yıl dönümü kapsamında beş farklı üniversitenin tarih bölümlerinden yaklaşık 200 öğrenci ve akademisyenin katılımıyla ortak bir arazi dersi düzenlendi. Çivril ile Afyonkarahisar'ın Hocalar ilçesi sınırında yer alan Kufi Çayı Cehennem Deresi mevkiinde buluşan heyet, yaklaşık iki kilometrelik yürüyüşün ardından ulaştıkları alanda savaşın askeri, siyasi ve coğrafi boyutlarını sahada değerlendirdi.
Pamukkale Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Kütahya Dumlupınar Üniversitesi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi ve Uşak Üniversitesi öğrencilerinin yer aldığı buluşmada konuşan Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. İbrahim Balık, savaşın kesin konumuna dair bilimsel tartışmaların sürdüğünü belirterek şunları kaydetti:“Miryokefalon Savaşı’nın nerede yapıldığı konusunda kaynaklardaki belirsizlikler ve tutarsızlıklar nedeniyle kesin bir noktaya ulaşamıyoruz. Bugüne kadar savaşın gerçekleştiği düşünülen yerlerin sayısı 17’ye kadar çıktı. Ancak bu savaş 17 farklı yerde değil, yalnızca bir yerde yaşandı. Şu anda üç bölge ön planda bulunuyor. Bunlardan biri içinde bulunduğumuz Kufi Vadisi, diğeri Konya Bağırsak Deresi, üçüncüsü ise Isparta’daki Papa Geçidi olarak bilinen bölge.”
1 /
5
Dönemin Bizans tarihçisi Niketas Khoniates’in aktarımlarına dikkat çeken Doç. Dr. Balık, aslen Honazlı olan yazarın betimlemelerinin Kufi Vadisi ile büyük oranda uyuştuğunu belirterek şu ifadeleri kullandı:“Bu savaşı en geniş şekilde anlatan kaynaklardan biri Niketas Khoniates’in eseridir. Kendisi Honazlı olduğu için bölgenin coğrafyasını bilen bir tarihçidir. Anlatımlarıyla bu vadinin özellikleri büyük ölçüde örtüşüyor. Bu durum, savaşın burada gerçekleşmiş olabileceği yönündeki düşüncelerimizi güçlendiriyor. Artık arkeolojik bulgulara ulaşmamız gerekiyor. İnsan ya da hayvan iskeleti gibi organik materyallerin bulunması ve bunların bilimsel yöntemlerle tarihlendirilmesi büyük önem taşıyor. Somut veriler elde edilmeden savaşın kesin olarak nerede gerçekleştiğini söylememiz mümkün değil. Bu nedenle yüzey araştırmaları ve arkeolojik çalışmalar belirleyici olacak.”
2 /
5
Etkinliğin ikinci bölümünde İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tülay Metin, 17 Eylül 1176 tarihinde Anadolu Selçuklu Sultanı 2. Kılıç Arslan ile Bizans İmparatoru 1. Manuel Komnenos arasında gerçekleşen mücadelenin siyasi sonuçlarını anlatarak şöyle konuştu:“1176 yılının baharında Bizans İmparatoru Manuel, Selçukluları Anadolu’dan çıkarmak amacıyla harekete geçti. Ancak 17 Eylül’de beklemediği ağır bir yenilgi aldı. Bu zafer, Anadolu’daki Selçuklu hâkimiyetinin güçlenmesinde önemli bir aşama oldu.”
3 /
5
Afyon Kocatepe Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selim Kaya ise Kufi Vadisi’nin coğrafi yapısının dönemin harp şartlarıyla örtüştüğünü dile getirerek şu değerlendirmede bulundu:“Atalarımızın 850 yıl önce nasıl bir askeri strateji izlediğini, hangi coğrafi şartlarda mücadele ettiğini bu alanda değerlendirebiliyoruz. Ancak savaşın burada gerçekleştiğini bilimsel olarak ortaya koymak için somut bulgulara ihtiyacımız var.”
4 /
5
Uşak Üniversitesinden Ramazan Altınay, Aydın Adnan Menderes Üniversitesinden Doç. Dr. Ramazan Kemal Haykıran ve Kütahya Dumlupınar Üniversitesinden Dr. Öğr. Üyesi Firdevs Özen'in de katıldığı programda, öğrencilerin kaynaklarda geçen coğrafi bilgileri yerinde incelemesinin stratejik analiz becerilerine katkı sağladığı vurgulandı. Soru-cevap bölümünün ardından öğrenciler Cehennem Deresi mevkiinde coğrafi incelemelerini tamamladı.
5 /
5
