500 Milyon Yıllık Evrimi Saatler İçinde Tamamladı
Çalışmanın arkasındaki ana yenilik, "ESM3" adlı bir yapay zeka modelinden yararlanılması. ESM3, protein evrimini hızlandırarak, sıfırdan yeni amino asit dizilimleri oluşturabiliyor. 2,78 milyar bilinen proteinin verisiyle eğitilen bu model, doğada rastlantısal olarak gerçekleşmesi gereken mutasyonları hızlıca belirleyebiliyor. Bu sayede, esmGFP proteininin tasarımı, doğanın 500 milyon yıl sürecek evrimsel sürecini sadece birkaç saat içinde tamamlamış oldu.
yapay zeka üretimi protein
Geliştirilen esmGFP proteini, doğada bulunan en yakın yeşil floresan proteine (GFP) yalnızca yüzde 58 oranında benziyor. Bu proteinin tasarımı, yapay zekanın potansiyelini gözler önüne seriyor. 96 farklı mutasyon sayesinde oluşturulan esmGFP, doğada rastlantısal olarak birikmesi gereken değişikliklerin çok kısa bir sürede gerçekleştirilmesini sağladı.
tıp alanında büyük atılım
Parlayan proteinler, denizanası ve mercan türlerinde bulunan doğadaki örneklerine benzer şekilde mikroskobik biyobelirteçler olarak kullanılıyor. Bu yeni yapay protein, biyoloji, tıp ve çevre bilimlerinde önemli bir yenilik olabilir. Yapay zeka destekli protein mühendisliği, kanser tedavisinden karbon yakalama teknolojilerine kadar birçok alanda devrim yaratma potansiyeline sahip.
biyoteknoloji çalışmalarında devrim
Alex Rives'in öncülüğünde geliştirilen bu yapay zeka modelinin, doğanın sınırlamalarına takılmadan işlevsel proteinler yaratabilmesi, biyoteknoloji alanında büyük bir adım olarak kabul ediliyor. Yine de, biyolojik ortamda tasarlanan proteinlerin nasıl çalışacağı konusunda bazı bilim insanları temkinli. Bath Üniversitesi'nden evrimsel biyolog Tiffany Taylor, yapay zekanın protein sentezleme yeteneğini heyecan verici bulsa da, bu proteinlerin canlı organizmalarda nasıl etkileşimde bulunacağını tahmin etmenin zorluğuna dikkat çekiyor.
