8 Eylül 1999 öncesi staj sigortası olan binlerce kişi, Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi kapsamında hak sahibi olup olmayacağını merak ediyor. Özellikle staj ve çıraklık sigortasının emeklilik başlangıcı sayılıp sayılmayacağı konusu yeniden gündemde. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan gelen açıklamalar tartışmaları alevlendirirken, borçlanma hesapları da dikkat çekiyor.
8 Eylül 1999 Öncesi Staj ve Çıraklık Sigortası EYT Kapsamında mı?
EYT düzenlemesinde temel kriter olarak 8 Eylül 1999 tarihi esas alınıyor. Bu tarihten önce sigorta girişi bulunan çalışanlar için yaş şartına ilişkin düzenleme yapılması planlanırken, staj ve çıraklık sigortası olanların durumu belirsizliğini koruyor.
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, yaptığı açıklamalarda çıraklık ve stajyerlik dönemlerinde yapılan sigortanın emeklilik başlangıcı olarak değerlendirilmediğini vurguladı. Bakan Bilgin, bu sistemin esas olarak sağlık sigortası kapsamında geliştirildiğini, uzun vadeli sigorta kollarını içermediğini ifade etti.
Bu açıklama, 1999 öncesi staj mağdurları olarak adlandırılan kesimde hayal kırıklığı yarattı. Çünkü birçok kişi, ilk sigorta girişinin staj döneminde yapıldığını ve bu tarihin emeklilik hesabında başlangıç kabul edilmesi gerektiğini savunuyor.
Staj Sigortası Başlangıç Sayılacak mı?
En çok yöneltilen soru, staj sigortası başlangıç sayılacak mı sorusu oluyor. Bakanlık cephesinden yapılan değerlendirmelere göre mevcut sistemde staj ve çıraklık sigortası, emeklilik için gerekli prim gün sayısı ve sigortalılık süresi hesabında başlangıç olarak kabul edilmiyor.
Bakan Bilgin, EYT düzenlemesiyle ilgili tek bir formül üzerinde çalışıldığını ve kapsamın netleşmesi için çalışmaların sürdüğünü belirtti. Açıklamalarda, çalışma gün sayıları, hizmet süreleri ve sosyal güvenlik primlerinin detaylı biçimde incelendiği ifade edildi. Ancak staj dönemine ilişkin özel bir düzenleme sinyali verilmedi.
Bu durum, 8 Eylül 1999 öncesi staj yapan ancak uzun vadeli sigorta primi yatırılmayan kişiler için mevcut şartlarda emeklilik başlangıcının ilk tam sigortalı işe giriş tarihi olarak kabul edileceğini gösteriyor.
EYT’ye Kimler Girecek, Kimler Kapsam Dışında Kalacak?
EYT düzenlemesinde odak nokta, 1999 yılı öncesinde sigorta girişi bulunan ve yaş şartı nedeniyle emekli olamayan çalışanlar. Bakanlık yetkilileri, televizyon programlarında yapılan tahmini hesaplamalara itibar edilmemesi gerektiğini vurguluyor.
Yetkililer, kapsamın resmi açıklamalarla netleşeceğini belirtirken, 8 Eylül 1999 öncesi uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak çalışmaya başlayanların düzenlemeden yararlanabileceği ifade ediliyor. Buna karşın yalnızca staj veya çıraklık sigortası bulunan ve adına emeklilik primi yatırılmamış olanların mevcut mevzuata göre kapsam dışında kalabileceği belirtiliyor.
Bu ayrım, staj sigortası mağdurları ile tam sigortalı çalışanlar arasında önemli bir fark oluşturuyor.
Borçlanma Hesabı Nasıl Yapılıyor?
EYT sürecinde askerlik ve doğum borçlanması da yeniden gündeme geldi. Borçlanma tutarları, brüt asgari ücret üzerinden hesaplanıyor ve formül genellikle brüt asgari ücretin yüzde 32’si esas alınarak belirleniyor.
Brüt asgari ücretin 6.471 TL olduğu dönemde:
1 günlük borçlanma yaklaşık 69 TL
1 aylık borçlanma 2.070 TL
1 aylık tavan borçlanma ise 15.525 TL olarak hesaplanıyor.
Askerlik Borçlanması Tutarları
Askerlik süresini borçlanmak isteyenler için 18 aylık borçlanma tutarı 37.260 TL seviyesinde. Tavan tutar üzerinden hesaplandığında ise bu rakam 279 bin 450 TL’ye kadar çıkabiliyor.
Doğum Borçlanması Ne Kadar?
Doğum borçlanmasında ise 24 aylık süre için toplam ödeme 49.680 TL olarak hesaplanıyor. Tavan üzerinden ödeme yapmak isteyenler için 24 aylık tutar 372 bin 600 TL’ye ulaşıyor.
Asgari Ücret Artarsa Borçlanma Ne Olur?
Borçlanma tutarları doğrudan brüt asgari ücrete bağlı olduğu için ücret artışları ödenecek miktarı da yükseltiyor. Brüt asgari ücretin yüzde 50 artarak 9.706 TL’ye çıkması halinde:
1 aylık borçlanma 3.105 TL’ye yükseliyor.
18 ay için toplam fark 18.630 TL oluyor.
24 aylık borçlanmada fark 24.840 TL’yi buluyor.
Bu nedenle borçlanma yapmayı planlayan sigortalılar için zamanlama kritik önem taşıyor.
1999 öncesi staj sigortası EYT kapsamında değerlendirilecek mi sorusu ise yanıt beklemeye devam ediyor. Meclis’e taşınması planlanan yeni düzenleme girişimleri, staj ve çıraklık mağdurlarının taleplerini yeniden gündeme getirmiş durumda. Gözler, yapılacak resmi açıklamalara çevrilmiş durumda.
