Ortadoğu’da tansiyon yeniden yükseliyor. 3 Şubat 2026 itibarıyla, ABD ile İran arasında Umman Denizi ve Hürmüz Boğazı merkezli yaşanan gelişmeler, bölgesel güvenlik açısından kritik bir dönemece işaret ediyor. ABD ordusunun İran’a ait bir insansız hava aracını düşürmesi, İran hücum botlarının ABD bayraklı bir petrol tankerine yaklaşması ve karşılıklı açıklamalar, “Savaş mı çıkıyor?” sorusunu gündemin merkezine taşıdı.
İki ülke arasındaki diplomatik ve askeri kriz, uluslararası kamuoyu tarafından "kontrollü gerilim" ya da "yeni soğuk cephe" olarak nitelendirilirken, yaşanan gelişmelerin kronolojik analizi ve sahadaki hareketliliğin takibi büyük önem taşıyor. İşte ABD İran son dakika gelişmeleri, düşürülen İHA krizi, petrol tankerine müdahale iddiaları ve askeri tatbikat açıklamalarıyla birlikte bölgedeki son durum…
ABD İran İHA’sını neden, nerede düşürdü?
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamaya göre, İran’a ait Shahed-139 tipi bir insansız hava aracı, ABD uçak gemisi USS Abraham Lincoln'e tehlikeli şekilde yaklaşınca, meşru müdafaa gerekçesiyle düşürüldü.
Olay, Umman Denizi üzerinde, İran’ın güney kıyısından yaklaşık 800 kilometre uzaklıkta, uluslararası sularda gerçekleşti. CENTCOM Sözcüsü Tim Hawkins, İHA’nın “agresif bir manevra” yaptığını ve ABD gemisini taciz eder şekilde seyrettiğini belirtti.
İHA, bir F-35C savaş uçağı tarafından düşürüldü. ABD yetkilileri, bu müdahalenin tamamen savunma amaçlı olduğunu, uçak gemisi personelinin güvenliğini sağlamak adına böyle bir adım atıldığını duyurdu.
ABD İran arasında savaş mı çıktı, askeri müdahale mi geliyor?
Şu an için resmi anlamda bir savaş ilanı ya da doğrudan askeri müdahale söz konusu değil. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, olayın ardından İran ile yürütülen diplomatik temasların devam ettiğini ve bölgede “gerilimi artıracak bir niyetin bulunmadığını” vurguladı.
Bununla birlikte, yaşananlar askeri literatürde “angajman kuralları kapsamında savunma refleksi” olarak değerlendiriliyor. Ancak aynı zamanda bu tür gelişmeler, sahadaki olası çatışma senaryolarını tetikleyebilecek riskleri de beraberinde getiriyor.
Petrol tankerine İran müdahalesi doğru mu, Hürmüz Boğazı'nda ne yaşandı?
Gerginliği artıran bir diğer gelişme ise Hürmüz Boğazı’nda yaşandı. ABD Savunma Bakanlığı kaynakları, ağır silahlarla donatılmış 6 adet İran hücum botunun, ABD bayrağı taşıyan ve Danimarka sahipli M/T Stena Imperative adlı petrol tankerine yaklaştığını duyurdu.
İran Devrim Muhafızları'nın tanker üzerinde arama yapmak istediği, ancak tankerin hızını artırarak bölgeden uzaklaştığı bildirildi. Tankerin daha sonra bir ABD donanma gemisiyle buluştuğu ve Bahreyn'e kadar deniz eskortu eşliğinde yoluna devam ettiği açıklandı.
İran kaynakları ise bu durumu farklı aktardı. Yarı resmi Fars Haber Ajansı, söz konusu geminin İran karasularına izinsiz girdiğini, uyarıldığını ve herhangi bir askeri müdahalenin olmadığını iddia etti.
İran neden tatbikat yapıyor, yayımlanan NOTAM ne anlama geliyor?
İran, olayların yaşandığı dönemde, askeri tatbikat hazırlığında olduğunu duyurdu. Bu çerçevede, 27–29 Ocak tarihleri arasında Hürmüz Boğazı çevresinde, 5 deniz mili yarıçaplı bir bölgede askeri atış faaliyeti yapılacağı belirtildi.
Yayımlanan NOTAM’da, bu bölge için yer seviyesinden 25 bin fit irtifaya kadar olan hava sahası kısıtlı ve tehlikeli olarak ilan edildi. Bu tür NOTAM duyuruları, sivil ve askeri hava unsurlarına yönelik ciddi uyarılar anlamına geliyor.
Uzmanlar, bu tatbikatın bölgede yaşanan gerilime hazırlık veya gövde gösterisi niteliğinde olabileceği görüşünde.
İran’da iç karışıklık sürüyor mu, gösterilerin etkisi dış politikaya yansır mı?
İran’da yaşanan ekonomik sıkıntılar, dış politik gerilimleri iç kamuoyunda baskı unsuru olarak artırıyor. 28 Aralık 2025’te başlayan ve ülke geneline yayılan protestolar, güvenlik açısından Tahran rejimini zor durumda bıraktı.
Gösteriler sırasında 3 binden fazla kişinin hayatını kaybettiği, on binlerce kişinin gözaltına alındığı bildirildi. İnternet erişimi kesilmiş, son günlerde ise sınırlı şekilde yeniden sağlanmaya başlanmıştı.
ABD merkezli HRANA gibi insan hakları kuruluşları, olayların ciddi insan hakları ihlallerine sahne olduğunu öne sürüyor. Uzmanlara göre, iç siyasette artan baskı ortamı, İran yönetiminin dış politikada agresif adımlar atma eğilimini tetikleyebilir.
