Türkçede yazımı en çok karıştırılan kelimelerden biri “birçok”. Özellikle sosyal medyada ve hızlı yazılan metinlerde “bir çok” şeklindeki kullanım sık görülüyor. Bu yaygınlık, doğru yazımı gölgede bıraksa da Türk Dil Kurumu’nun (TDK) yazım kılavuzu bu konuda net bir kural koyuyor. Peki birçok nasıl yazılır ve TDK’ye göre birçok bitişik mi yazılır, ayrı mı?
Birçok nasıl yazılır? TDK’ye göre doğru kullanım hangisi?
TDK’ye göre “birçok” kelimesinin doğru yazımı bitişik şekildedir. “Bir çok” biçiminde ayrı yazılması ise yazım yanlışı kabul edilir. TDK sözlüğünde “birçok”, “sayısı belirsiz olan, birden çok olan” anlamında kullanılan bir belgisiz sıfat olarak tanımlanır. Belgisiz sıfatların önemli bir bölümü, Türkçede kalıplaşmış biçimde bitişik yazılır. “Birçok” da bu gruptadır.
TDK’ye göre “birçok” bitişik mi yazılır, ayrı mı?
TDK Yazım Kılavuzu’nda bu kelimenin yazımıyla ilgili istisna bulunmaz. Kural nettir: Birçok bitişik yazılır. Günlük konuşmada “bir” ve “çok” kelimeleri ayrı ayrı algılandığı için yazıda da ayrı yazılması gerektiği sanılabiliyor. Ancak Türkçede anlam kaynaşması yaşayan ve tek bir kavram oluşturan yapıların bitişik yazılması esastır.
TDK’ye göre “birçok” kelimesinin anlamı nedir?
Türk Dil Kurumu’na göre “birçok” kelimesi, sayısı kesin olmayan, birden fazla olan anlamına gelir. Bu yönüyle “birçok”, bir ismin önüne gelerek miktarı belirsiz biçimde niteleyen bir sıfattır. Yani sayı bildirmez; “kaç tane olduğu net olmayan” bir çoğulluğu anlatır.
“Birçok” neden yanlış yazılıyor? En sık görülen hata ne?
En yaygın hata, kelimenin “bir çok” şeklinde ayrı yazılmasıdır. Özellikle mesajlaşma dilinde ve sosyal medya içeriklerinde bu kullanımın sık tekrarlanması, doğruymuş gibi görünmesine yol açar. Oysa resmi yazışmalarda, akademik metinlerde, haber dilinde ve sınavlarda ayrı yazım yanlış kabul edilir.
Bir diğer neden de kelimenin iki parçalı görünmesidir. “Bir” ve “çok” ayrı ayrı anlamlı olduğu için kullanıcılar otomatik olarak ayırmaya eğilimli olur. Ancak TDK’ye göre ölçüt, parçaların ayrı anlam taşıması değil; ifadenin kalıplaşıp kalıplaşmadığıdır. “Birçok” kalıplaşmış bir belgisiz sıfattır.
“Birçok” doğru yazımı için örnek cümleler
Aşağıdaki örnekler TDK’ye uygun doğru kullanımı gösterir:
Birçok kişi bu konuda farklı düşünüyor.
Birçok kez denedim ama başarılı olamadım.
Birçok şehirde benzer şikâyetler gündeme geldi.
Toplantıya birçok gazeteci katıldı.
Yanlış kullanıma örnekler ise şöyledir:
❌ Bir çok kişi bu konuda farklı düşünüyor.
❌ Bir çok kez denedim ama başarılı olamadım.
“Birçok” hangi durumlarda bitişik yazılır?
“Birçok” kelimesi, kullanım alanına bakılmaksızın her zaman bitişik yazılır. Cümlenin başında ya da ortasında olması kuralı değiştirmez. Resmi yazışmalar, haber metinleri, dilekçeler, akademik metinler ve sınavlar dahil olmak üzere tek doğru biçim **“birçok”**tur.
